X
تبلیغات
ماڵپه‌ری زانا نعمان
به‌خێربێن >ئه‌م ماڵپه‌ڕه‌ بۆ خزمه‌تی ئێوه‌ دروست کراوه‌

لەوانەیە زۆربەتان بپرسن کە ئایکۆنێکی شێوە قوفل دروست بووە لە تەنیش Home ئەمە چیە؟؟ ئەمە گۆرانکاریەکی تازەی فەیس بووکە بۆ سالی ٢٠١٣
گرنگی ئەم ئایکۆنە چیە؟؟بۆچی بەکار دێت؟؟
;;;
;;;;
وەلام:ئەمە کورتکراوەی privacy settings لێرەوە
لەبەشی یەکەم (who can see my stuff)دەتوانیت
١.ئەوپۆستانەی کە دەیکەیت دەتەوێت کێ بیبیێت هەر(خۆتonly me,،هاورێکانتfriends.،هەموو کەسێکpublic)
٢.باس و دەستکاری تاگ tag و چالاکییەکانت
٣.چۆنیەتی نیشان دانی تایم لاینەکەت لای کەسی نەناسراو وەکو کەسێک کە هاورێت نەبێت
....
;;;;;;;'''
لەبەشی دووەمدا(Who can contact me?)
١.تایبەتە بە نامە دەتوانیت نامەکەت دابخەیت کەس نەتوانێت نامەت بۆ بنێرێت
٢.بۆ گۆرانکاری لە friend request دیار بێت یان نادیار بە ئارەزووی خۆت
;;
;;
لەبەشی سێیەم (‌ How do i stop someone from brothering me?)
١.لێرەوە دەتوانیت ئەو کەسانە بلۆک بکەیت کە ئیزعاجت دەکەن یان دەبنە هۆی کێشە بۆت


+ نوشته شده در  شنبه دوم دی 1391ساعت 21:9  توسط   | 

سڵه‌و بۆ ئه‌وکه‌سانه‌ی ناتوانن خه‌ته‌کانیان بکه‌نه‌ وه‌یار لێس فه‌رموو
:
:
Zana Nahman
— 
سڵه‌و بۆ ئه‌وکه‌سانه‌ی ناتوانن خه‌ته‌کانیان بکه‌نه‌ وه‌یار لێس فه‌رموو
:
:
@[100003074500229:2048:Zana Nahman]
+ نوشته شده در  پنجشنبه نهم آذر 1391ساعت 16:24  توسط   | 




کۆمپانیای مایکرۆسۆفتی تایبه‌ت به‌ دروستکردنی به‌رهه‌مه‌ ئه‌له‌کترۆنییه‌کان رایگه‌یاند که‌ له‌ مانگی نۆڤه‌مبه‌ردا وێنه‌یه‌کی نوێی ئۆفیسی 2013 ده‌که‌وێته‌ بازاڕه‌کانه‌وه‌ که‌ ده‌شتوانرێت له‌سه‌ر ویندۆز ئارتی کاری پێبکریت که‌ وێنه‌یه‌کی بچوکراوه‌یه‌کی ویندۆز 8-ه‌.

به‌رپرسانی ئه‌و کۆمپانیایه‌ رایانگه‌یاند که‌ ئه‌م ئۆفیسه‌ به‌تایبه‌ت بۆ ئه‌و شاشانه‌ی که‌ به‌شێوه‌ی (touch) به‌کارده‌هێنرێن باشترکارده‌کات و یارمه‌تی درێژبوونی ته‌مه‌نی باتری کۆمپیوته‌ره‌کان ده‌دات.

هه‌روه‌ها له‌ تایبه‌تمه‌ندییه‌کانی ئه‌م ئۆفیسه‌ ئه‌وه‌یه‌ که‌ کار به‌ پرۆگرامی ئاوتلوک ناکات و به‌هه‌مان شێوه‌ ئه‌و کارانه‌ ناخوێنێته‌وه‌ که‌ پێشتر به‌ وێنه‌ کۆنه‌کانی تری ئۆفیس ئه‌نجامدراون.

هه‌روه‌ها له‌م ئۆفیسه‌ نوێیه‌دا ناتوانرێت هاوکێشه‌ بیرکارییه‌کان وه‌کو ئۆفیسه‌کانی پێشووتر مامه‌ڵه‌یان له‌گه‌ڵ بکرێت و ئێکزڵه‌که‌ی هه‌ندێک فه‌کشنی تێدا که‌م کراوه‌ته‌وه‌.

له‌لایه‌کی تریشه‌وه‌ به‌رنامه‌ی وه‌ن نۆتی سه‌ر به‌ ئۆفیسه‌که‌ ناتوانێت وه‌کو وێنه‌کانی پێشووتری ئۆفیس کار بکات له‌کاتێکدا یه‌کێک له‌ تایبه‌تمه‌ندییه‌کانی وه‌ن‌ نۆته‌ کۆنه‌که‌ ئه‌وه‌بوو که‌ ده‌یتوانی له‌یه‌ک کاتدا ده‌نگ تۆمار بکات و توانای نووسینیشی هه‌بێت‌.

+ نوشته شده در  پنجشنبه بیست و پنجم آبان 1391ساعت 2:52  توسط   | 

PM:02:14:11/11/2012

گه‌نجێكی شاری‌ سلێمانی‌،له‌ داهێنانێكی نوێدا توانی زمانی كوردی بخاته‌ سه‌ر مۆبایلی گالاكسی سامسۆنگ، كه‌ به‌ سیسته‌می‌ ئه‌ندرۆید گوگڵ كار ده‌كات، راشی گه‌یاند كه‌ ئه‌گه‌ر پشتیوانیی بكرێت ده‌توانێت زمانی‌ كوردی بخاته‌ سه‌ر زۆرترین ئه‌و هاندانه‌ی كه‌ به‌ سیستمی‌ ئه‌ندرۆید كار ده‌كه‌ن.

ره‌وه‌ند حه‌یده‌ر ئه‌حمه‌د، دانیشتووی گه‌ڕه‌كی‌ سه‌رچناری شاری سلێمانی و ده‌رچووی‌ زانكۆی كۆیه‌ به‌شی ئه‌ندازیاریی نه‌وت، له‌لێدوانێكدا  رایگه‌یاند: له‌ جیهاندا چه‌ند سیسته‌مێك بۆ كارپێكردنی‌ مۆبایل هه‌یه‌، سیسته‌می‌ ئایفۆن (ئای ئۆ ئێس)مان هه‌یه‌ كه‌ بۆ مۆبایلی‌ ئایفۆن ده‌بێت، سیسته‌می‌ ئه‌ندرۆید بۆ مۆبایلی‌ ئه‌ندرۆیدی گوگڵه‌، بۆ سیسته‌می‌ ئه‌ندرۆید كه‌ سیسته‌مێكی زۆر به‌ناوبانگه‌ و كۆمپانیای‌ گوگڵ پشتگیریی لێده‌كات و یه‌كه‌م سیسته‌مه‌ له‌جیهاندا كه‌ له‌ ئه‌مریكا پێش كۆمپانیای‌ ئه‌پڵ كه‌وتووه‌، كه‌ مۆبایلی ئایفۆن دروستده‌كات.

ئه‌و گه‌نجه‌ داهێنه‌ره‌ وتیشی: "رۆژانه‌ له‌جیهاندا زیاتر له‌ یه‌ك ملیۆن و 200 هه‌زار ئامێر به‌ سیسته‌می‌ ئه‌ندرۆید چالاك ده‌كرێت، به‌ڵام له‌ كوردستاندا ئه‌و مۆبایلانه‌ی‌ سیسته‌می‌ ئه‌ندرۆیدی‌ له‌سه‌ره‌، زمانی‌ كوردی تێدا نه‌بوو، كه‌ به‌شێكی زۆری مۆبایله‌كان زیاتر له‌ 46 زمانی‌ جیهانی‌ تێدایه‌ جگه‌ له‌ زمانی‌ كوردی، بۆیه‌ بیرم له‌وه‌ كرده‌وه‌ كه‌ زمانی‌ كوردی بۆ مۆبایلی سامسۆنگ گالاكسی زیاد بكه‌م و سوپاس بۆخودا توانیم سه‌ركه‌وتن به‌ده‌ست بهێنم".

راشیگه‌یاند: ئه‌و كاره‌ی ئه‌و كردوویه‌تی‌ له‌ته‌واوی به‌رنامه‌و سیسته‌مه‌كه‌دا چالاك كراوه‌و توانیویه‌تی‌ هه‌م له‌ رووكاره‌وه‌ تا نو‌وسینی‌ نامه‌و سه‌رجه‌م به‌رنامه‌كانی‌ دیكه‌ بتوانن به‌كوردی به‌كاری بهێنن.

ئه‌و گه‌نجه‌ی‌ دانیشتووی‌ سلێمانی‌ له‌ قۆناغی یه‌كه‌مدا ته‌نها توانیویه‌تی‌ زمانی‌ كوردی بۆ مۆبایله‌كه‌ی‌ خۆی زیاد بكات، بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ وتی: "ره‌نگه‌ له‌داهاتوودا له‌گه‌ڵ كۆمپانیای‌ سامسۆنگ كار بكه‌م و هاوكارییان بكه‌م بۆ ئه‌و خزمه‌تگوزارییه‌، به‌مه‌رجێك له‌لایه‌ن كۆمپانیاكه‌وه‌ وه‌ڵام بدرێمه‌وه‌، چونكه‌ بۆ ئه‌و كارانه‌ ده‌بێت له‌لایه‌نێكی ره‌سمییه‌وه‌ قسه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌و كۆمپانیا گه‌ورانه‌دا بكرێت، نه‌ك به‌شێوه‌ی‌ تاكه‌ كه‌سی".

ئاماژه‌ی به‌وه‌شدا، كه‌ ئه‌گه‌ر لایه‌نێك یان حكومه‌تی‌ هه‌رێم هاوكاریی بكات ده‌توانێت زمانی‌ كوردی بخاته‌ سه‌ر زۆربه‌ی‌ ئه‌و هاندانه‌ی‌ به‌ سیسته‌می‌ ئه‌ندرۆید كار ده‌كه‌ن، ته‌نانه‌ت بۆ تابلێت كه‌ به‌ هه‌مان سیسته‌م كار ده‌كات.
+ نوشته شده در  پنجشنبه بیست و پنجم آبان 1391ساعت 2:46  توسط   | 

رۆژێ دادێ مردن بێت و روح له جه سته م ده ربكا
مانـــگی چـــواردام تاهــه تایـه له به ردیـــده ونبکا

دوولبه رم تاقه گوڵم کیـژکــوردی ره ش ئه سمه ر
هێنده تاعنه‌ تێ مه گره ، بــه گـیـانم روحـــم بكا



هۆنراوه‌ی: منگوڕ ره‌سوڵ

+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و یکم آبان 1391ساعت 10:47  توسط   | 

_________________________________
چۆن ڕامی كۆمپیوته‌ره‌كه‌ت پاك ئه‌كه‌یته‌وه‌ به‌ هۆی Notepad 
===================================
How To Clean Your RAM Using Notepad




جاری وا هه‌یه‌ ئێمه‌ كۆمپوته‌ره‌كه‌مان بۆ ماوه‌یه‌كی زۆر به‌كارئه‌هێنین و سه‌یر ئه‌كه‌ین دوایی خاو ئه‌بێته‌وه‌ ئه‌مه‌ هۆكاره‌كه‌ی ڕامی كۆمپیوته‌ره‌كه‌ته‌ هه‌ر كاتێك تۆ به‌رنامه‌یه‌ك ئه‌كه‌یته‌وه‌ ئه‌وه‌ شوێنێك له‌ میمۆریمان بۆ خه‌زن ئه‌كات و بۆمان داگیر ئه‌كات هه‌ر كاتێكیش به‌رنامه‌كه‌ت داخسته‌وه‌ ئه‌وه‌ به‌ به‌تاڵی نامێنێته‌وه‌ به‌ڵكو هه‌ندێك له‌ فایله‌كانی خه‌زن كردووه‌ته‌ سه‌ر ڕامه‌كه‌ت و كه‌ تۆ پێویستیشت پێی نیه‌ ئه‌مه‌ش ئه‌بێته‌ iۆی خاوبوونه‌وه‌ی كۆمپیوته‌ره‌كه‌ت و جام بوونی ، به‌ڵام من لێره‌ ئه‌و ڕێگه‌یه‌ باس ئه‌كه‌م كه‌ به‌ هۆی كۆدێك كه‌ له‌ ناو نۆتیپاد ئه‌ینووسین ئه‌و كاته‌ ئه‌و فایلانه‌ت هه‌مووی بۆ ئه‌سڕێته‌وه‌ و كۆمپیوته‌ره‌كه‌ت ڕامه‌كه‌ی بێكێشه‌ ئه‌بێت ته‌نها چه‌ند هه‌نگاوێكه‌ ئه‌یكه‌یت و ته‌واو .....




1- notepad بكه‌ره‌وه‌ بۆ كردنه‌وه‌ی 
Start >>> Run >>> Notepad




2- ئه‌م كۆده‌ كۆپی بكه‌ و له‌ ناو نۆتیپاده‌كه‌ دایبنێ 

FreeMem=Space(10240000000)




3- پاشان خه‌زنی بكه‌ به‌ پاشگری vbs. بۆ نموونه‌ وه‌ك ئه‌مه‌ 
Clean.vbs 




4- دوای ئه‌وه‌ی كه‌ خه‌زن كرد ئه‌وا یه‌كسه‌ر ئایكۆنێكت بۆ دروست ئه‌كات له‌و شوێنه‌ی كه‌ خه‌زن كردبوو ده‌بڵ كلیكی له‌سه‌ر بكه‌ و ئیتر ئیلاقه‌ و نه‌بێت خۆی ئیشه‌كه‌ و بۆ ئه‌كات و كۆمپیوته‌ره‌كه‌ت نه‌جاتی ئه‌بێت له‌ خاو بوونه‌وه‌ و جام بوون . 
+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و یکم آبان 1391ساعت 2:57  توسط   | 


به‌ڕێزان ئه‌مجاره‌ ڕێگه‌یه‌کی ئاسانترم بۆئاماده‌ کردوون.
بۆ ئه‌و به‌ڕێزانه‌ی پرۆگرامیان بۆ داناگیرێ..یاخود له‌سه‌ر ویندۆسه‌کانیان کارناکات..یاخود به‌هۆی قبوڵ نه‌کردنی کۆد سریاڵ
وه‌یا له‌به‌ر هه‌رشتێکی تربێت ...به‌ڵام بێخه‌م بن له‌م ڕێگه‌ تازه‌یه‌ی
که‌ هیچ پرۆگرامێکی ناوێت دایگریت ..ته‌نها کۆدێکت ئه‌وێت.
ئه‌ویش له‌گه‌ڵ ڕونکردنه‌وه‌که‌دا بۆت ئاماده‌کراوه‌ ...
ئێستا ماوه‌ته‌وه‌ چۆنییه‌تی به‌کار هێنانی ..وه‌ئێستاش له‌گه‌ڵ وێنه‌کان بڕۆ پله‌ به‌ پله‌ تا ئه‌نجامی کاره‌که‌ به‌ده‌ست دێنی.
..




یه‌که‌م )
پێش هه‌موشتێك بڕۆ له‌گۆشه‌یه‌کی سه‌ر Disk Top کلیکی ڕاست
بکه‌ لیستێك ده‌کرێته‌وه‌..له‌سه‌ر ئه‌ولیسته‌ سه‌همی ماوسه‌که‌ ببه‌
سه‌ر ووشه‌ی New له‌ته‌نیشت ئه‌م لیسته‌ لیستێکی تردێت تۆ
Text Document هه‌ڵبژێره‌و کلیکی له‌سه‌ربکه‌ .ئه‌بینیت فایلێك دروست بوو له‌سه‌ر Disk Top وه‌ئه‌توانیت ئه‌م فایله‌به‌ئاره‌زوی خۆت له‌ هه‌رشوێنێك بته‌وێت دایبنێیت ... وه‌ك ئه‌م وێنه‌یه‌ بکه‌ ...




دووه‌م )
ئه‌مه‌ش فایله‌که‌یه‌ که‌دروستمان کرد 


کۆد )
ئێستا ئه‌م کۆده‌ ئاماده‌ کراوه‌ له‌ژێره‌وه‌.تۆ کۆپی بکه‌و له‌ناو ئه‌و فایله‌ی دروستت کردووه‌ په‌ستای بکه‌..ئه‌مه‌ش کۆده‌که‌...
_____________________________________________

cls
@ECHO OFF
title Folder Private
if EXIST "Control Panel.{21EC2020-3AEA-1069-A2DD-08002B30309D}" goto UNLOCK
if NOT EXIST Private goto MDLOCKER
:CONFIRM
echo Are you sure you want to lock the folder(Y/N)
set/p "cho=>"
if %cho%==Y goto LOCK
if %cho%==y goto LOCK
if %cho%==n goto END
if %cho%==N goto END
echo Invalid choice.
goto CONFIRM
:LOCK
ren Private "Control Panel.{21EC2020-3AEA-1069-A2DD-08002B30309D}"
attrib +h +s "Control Panel.{21EC2020-3AEA-1069-A2DD-08002B30309D}"
echo Folder locked
goto End
:UNLOCK
echo Enter password to unlock folder
set/p "pass=>"
if NOT %pass%== password here goto FAIL
attrib -h -s "Control Panel.{21EC2020-3AEA-1069-A2DD-08002B30309D}"
ren "Control Panel.{21EC2020-3AEA-1069-A2DD-08002B30309D}" Private
echo Folder Unlocked successfully
goto End
:FAIL
echo Invalid password
goto end
:MDLOCKER
md Private
echo Private created successfully
goto End
End 

_______________________________________________

سێهه‌م )
به‌م شێوه‌ی خواره‌وه‌ کۆده‌که‌ ئه‌خه‌یته‌ ناو فایله‌ دروستکراوه‌که‌ ...


چواره‌م )
دوای ئه‌وه‌ی کۆده‌که‌ت کرده‌ ناو فایله‌ دروستکراوه‌که‌ بگه‌ڕێ
بۆ ووشه‌ی Password here و بیگۆڕه‌ بۆ ئه‌و ووشه‌نهێنییه‌ی
ئه‌ته‌وێت بۆی دابنێیت.. وه‌ك ئه‌م وێنه‌ی ژێره‌وه‌ ...




پێنجه‌م )
دوای ئه‌وه‌که‌ گۆڕیت بۆ ووشه‌ی نهێنی خۆت . هه‌ر له‌وفایله‌دا
بڕۆسه‌ره‌وه‌ File بکه‌ره‌وه‌ و Save As هه‌ڵبژێره‌ لیستێکی ترت
بۆ ده‌کرێته‌وه‌..وه‌ك وێنه‌که‌ بکه‌ ...



شه‌شه‌م )
ئه‌بینیت ئه‌م لیسته‌ ئه‌کرێته‌وه‌ . به‌ڵام ته‌ماشابکه‌ ناوی فایله‌که‌ی
تێدانوسراوه‌ New Text Document تۆ ئه‌م ناوه‌ی بگۆڕه‌ بیکه‌ به‌
locker.bat و Save بکه‌..لیستێکی تر ده‌کرێته‌وه‌ ...




حه‌وته‌م )
که‌ناوه‌که‌ییت گۆڕی و سه‌یڤت کرد ئه‌م لیسته‌ی تردێت به‌دوایدا
لێره‌شدا OK له‌سه‌ر بکه‌.وه‌ك ئه‌م وێنه‌یه‌ ...




هه‌شته‌م )
به‌ڕێز ببینه‌ دوای OK ئه‌م فایله‌ دروست بوو که‌کاره‌که‌مان بۆ ئه‌م
فایله‌بوو . دوای ئه‌م هه‌نگاوانه‌ بزانه‌ چیمان له‌سه‌ره‌ بیکه‌ین 
ئه‌مه‌ش شێوه‌ی ئه‌و فایله‌.....




نۆهه‌م )
ئێستا ئه‌مه‌ فایله‌که‌مانه‌ ده‌بڵ کلیکی له‌سه‌ر بکه‌ فۆڵده‌رێکمان
بۆدروست ده‌کات بۆشاردنه‌وه‌ی هه‌رفایلێك که‌ بمانه‌وێت....




ده‌هه‌م )
دوای ده‌بڵ کلیك له‌سه‌ری ئه‌م فۆڵده‌ره‌مان ئه‌داتێ به‌ناوی
Private . ئه‌وفایله‌ی یاخود ئه‌و وێنه‌یه‌ی یاخود هه‌رشتێك بته‌وێت
بیشاریته‌وه‌ ئه‌یخه‌یته‌ ناو ئه‌م فۆڵده‌ره‌وه‌ ..ئه‌م فایله‌ ببینه‌ ...






یانزه‌هه‌م )
بۆنمونه‌ : بۆتاقی کردنه‌وه‌ سه‌یرکه‌ من فایلێکم خستۆته‌ ناو
فۆڵده‌ره‌که‌وه‌ به‌مه‌به‌ستی شاردنه‌وه‌ی ...




دوانزه‌هه‌م ) ئێستا ئه‌مه‌وێت کاری شاردنه‌وه‌ی فایله‌که‌م ئه‌نجام
بده‌م. بۆئه‌مکاره‌ ده‌بڵ کلیك ئه‌که‌م له‌ locker په‌نجه‌ره‌یه‌کی ڕه‌شم
بۆده‌کرێته‌وه‌ . پرسیارت لێ ده‌کات .ئه‌گه‌ر ئه‌ته‌وێت فایل بشاریته‌وه‌
ووشه‌ی به‌کار بهێنه‌...به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ ئه‌گه‌ر نا ووشه‌ی N به‌کار
بهێنه‌...سه‌یری وێنه‌ی داهاتووبکه‌ ...




سێزده‌هه‌م )
ئه‌مه‌ش ئه‌و په‌نجه‌ره‌ ڕه‌شه‌ی پێش که‌مێك باسی له‌سه‌ر کرا ...



چوارده‌هه‌م )
ئه‌مجاره‌ بۆکردنه‌وه‌ی فایله‌ شارراوه‌که‌ ئه‌گه‌ڕێینه‌وه‌ سه‌ر فایلی
locker ده‌بڵ کلیکی له‌سه‌ر بکه‌ په‌نجه‌ره‌ ڕه‌شه‌که‌مان بۆ ده‌کرێته‌وه‌ ...




پانزه‌هه‌م ) 
ئه‌مجاره‌ ئه‌و ووشه‌ نهێنییه‌ی پێتدابوو پێشتر . له‌م په‌نجه‌ره‌ ڕه‌شه‌دا
دووباره‌ بینوسه‌ره‌وه‌ و Enter بکه‌ . فایله‌که‌ت بۆئازاد ئه‌کات...




شانزه‌هه‌م ) 
فه‌رموو بیبینه‌ فایله‌که‌ی بۆئازاد کردم . ماڵی ئاوابێت . له‌گه‌ڵ ئێوه‌دا






تێبینی :
ببورن ئه‌گه‌ر ڕونکردنه‌وه‌که‌ دورودرێژ . حه‌زم کرد به‌م شێوه‌یه‌ به‌ وردی ڕونی بکه‌مه‌وه‌ . بۆئه‌وهاوڕێیانه‌ی تازه‌ن له‌ کاری
کۆمپیۆته‌ردا . ئه‌گینا ئه‌م کاره‌ ئه‌وه‌نده‌ کات ناخایه‌نێت . به‌ڵکوو
زۆر زۆریش ئاسانه‌و وه‌زۆریش سه‌رکه‌وتووه‌ 


چونکه‌ نابێت هه‌ربۆخۆمان بێت ئه‌بێ چاومان له‌و هاوڕێیانه‌ بێت
که‌له‌سه‌ره‌تای ناسینی کۆمپیۆته‌ردان .....


هیوادارم سه‌رتانم نه‌یه‌شاندبێ ...بۆیه‌ دووباره‌ داوای لێبوردن ئه‌که‌م...

ئه‌مه‌ش بۆجوانتر بینینی کۆده‌که‌ ....

+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و یکم آبان 1391ساعت 2:43  توسط   | 

 سه‌ره‌تای ئیمان ـ باوه‌ڕ ـ وتنی: (لا اله الا الله)یه‌.



١ـ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ قَالَ: كُنْتُ أُتَرْجِمُ بَيْنَ يَدَيِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَبَيْنَ النَّاسِ، فَأَتَتْهُ امْرَأَةٌ تَسْأَلُهُ عَنْ نَبِيذِ الْجَرِّ، فَقَالَ: إِنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ أَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ (صلی الله عليه وسلم)، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله عليه وسلم): (مَنِ الْوَفْدُ؟ أَوْ مَنِ الْقَوْمُ). قَالُوا: رَبِيعَةُ. قَالَ: (مَرْحَبًا بِالْقَوْمِ- أَوْ: بِالْوَفْدِ- غَيْرَ خَزَايَا وَلَا النَّدَامَى). قَالَ: فَقَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّا نَأْتِيكَ مِنْ شُقَّةٍ بَعِيدَةٍ، وَإِنَّ بَيْنَنَا وَبَيْنَكَ هَذَا الْحَيَّ مِنْ كُفَّارِ مُضَرَ، وَإِنَّا لَا نَسْتَطِيعُ أَنْ نَأْتِيَكَ إِلَّا فِي شَهْرِ الْحَرَامِ، فَمُرْنَا بِأَمْرٍ فَصْلٍ نُخْبِرْ بِهِ مَنْ وَرَاءَنَا، نَدْخُلُ بِهِ الْجَنَّةَ. قَالَ: فَأَمَرَهُمْ بِأَرْبَعٍ، وَنَهَاهُمْ عَنْ أَرْبَعٍ، قَالَ: أَمَرَهُمْ بِالْإِيمَانِ بِاللَّهِ وَحْدَهُ، وَقَالَ: (هَلْ تَدْرُونَ مَا الْإِيمَانُ بِاللَّهِ وحده، وقال: (هل تدرون ما الايمانُ بالله وحدَه). قَالُوا: اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ، قَالَ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ، وَإِقَامُ الصَّلَاةِ، وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ، وَصَوْمُ رَمَضَانَ، وَأَنْ تُؤَدُّوا خُمُسًا مِنَ الْمَغْنَمِ). وَنَهَاهُمْ عَنِ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ. -قَالَ شُعْبَةُ: وَرُبَّمَا قَالَ: النَّقِيرِ قَالَ: وَرُبَّمَا قَالَ الْمُقَيَّرِ- وَقَالَ: (احْفَظُوهُ وَأَخْبِرُوا بِهِ مَنْ وَرَائَكُمْ. و قَالَ أَبُو بَكْرٍ فِي رِوَايَتِهِ: مَنْ وَرَاءَكُمْ). وَزَادَ ابْنُ مُعَاذٍ فِي حَدِيثِهِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: وَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله عليه وسلم) لِلْأَشَجِّ -أَشَجِّ عَبْدِ الْقَيْسِ-: (إِنَّ فِيكَ خَصْلَتَيْنِ يُحِبُّهُمَا اللَّهُ: الْحِلْمُ وَالْأَنَاةُ).

واته‌:
(ابوجمره‌) ده‌ڵێ: له‌به‌رده‌ستی(عبدالله) كوڕی(عباس)دا بووم، قسه‌كانیم ده‌گه‌یاند به‌خه‌ڵكه‌كه‌، ئافره‌تێك هات بۆ لای له‌باره‌ی سركه‌ی گۆزه‌وه‌ پرسیاری لێكرد، ئه‌ویش وتی: نوێنه‌رانی هۆزی عبد القیس هاتنه‌ خزمه‌ت پێغه‌مبه‌ر(صلی الله عليه وسلم)، پێغه‌مبه‌ر(صلی الله عليه وسلم) فه‌رمووی: (ئه‌و نوێنه‌رانه‌ كێن؟ یا ئه‌و كۆمه‌ڵه‌ كێن؟ وتیان له‌هۆزی ڕه‌بیعه‌ن ـ فه‌رمووی:(خزمان به‌خێربێن له‌هاتنتان شه‌رمه‌زارو په‌شیمان نه‌بن). ده‌ڵێ: وتیان: ئه‌ی پێغه‌مبه‌ری خوا(صلی الله عليه وسلم) ئێمه‌ له‌ڕێگایه‌كی دووره‌وه‌ هاتووین، له‌نێوان ئێمه‌و به‌ڕێزتانا ئاواییه‌ك له‌ كافرانی(مُضَرْ)هه‌ن، ئێمه‌ ناتوانین سه‌ردانت بكه‌ین مه‌گه‌ر له‌مانگی حه‌رامدا، له‌به‌رئه‌وه‌ فه‌رمانێكی روون و ئاشكرامان پێرابگه‌یه‌نه‌، كه‌ئێمه‌ش بیگه‌یه‌نین به‌خه‌ڵكی لای خۆمان و پێیشی بچینه‌ به‌هه‌شته‌وه‌. ده‌ڵێ: فه‌رمانی پێكردن به‌چوار شت و، قه‌ده‌غه‌شی كردن له‌چوار. فه‌رمانی پێكردن به‌ باوه‌ڕهێنان به‌خوای تاك و ته‌نهاو، فه‌رمووی: (ئایا ده‌زانن باوه‌ڕ به‌خوای تاك و ته‌نها چیه‌) وتیان: خواو پێغه‌مبه‌ره‌كه‌ی زاناترن، فه‌رمووی:(شایه‌تیی بده‌ن كه ‌هیچ خوایه‌ك نییه‌ جگه‌ له‌(الله)، موحه‌مه‌دیش ڕه‌وانه‌كراوی خوایه‌، نوێژ بكه‌ن، زه‌كات بده‌ن، ڕۆژووی ڕه‌مه‌زان بگرن، پێنج یه‌كی ده‌ستكه‌وتی جه‌نگ بده‌ن) هه‌روه‌ها قه‌ده‌غه‌شی كردن له‌چوارشت: سركه‌ كردن له‌ناو كوله‌كه‌دا، له‌ناو گۆزه‌ی سه‌وزدا(ئه‌وه‌ی ئاره‌قیان تێدا هه‌ڵگرتووه‌)، له‌ناو(المزفت)دا [كاسه‌یه‌كه‌ ناوه‌كه‌ی قیردراوه‌]، له‌ناو(نقير)دا [كاسه‌یه‌كه‌ له‌قه‌دی دره‌خته‌و ناوه‌كه‌ی هه‌ڵكۆڵراوه‌]. ئنجا فه‌رمووی:(ئه‌م فه‌رمانه‌ بپارێزن و كاری پێ بكه‌ن و بیگه‌ێنن به‌خه‌ڵكی لای خۆتان، ئه‌بوبه‌كر [مامۆستایه‌كی موسلیمه‌] له‌ ڕیوایه‌ته‌كه‌یدا ده‌ڵێ:(به‌و خه‌ڵكه‌ی له‌دواتانه‌وه‌ن) (ابن معاذ) له‌فه‌رمووده‌كه‌یدا له‌باوكیه‌وه‌ بۆی زیاد كردووه‌ ده‌ڵێ: (پێغه‌مبه‌ر(صلی الله عليه وسلم) به‌(اشج عبدالقيس)شی فه‌رموو:(له‌ڕاستیدا تۆ دوو سیفه‌تت تێدایه‌ خوا خۆشی ده‌وێن: ژیریی و په‌له‌نه‌كردن و له‌سه‌رخۆیی له‌كاروباردا).


٢ـ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ (رضي الله عنه) قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله عليه وسلم) يَوْمًا بَارِزًا لِلنَّاسِ، فَأَتَاهُ رَجُلٌ فَقَالَ، يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِيمَانُ؟ قَالَ: (أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ، وَمَلَائِكَتِهِ، وَكِتَابِهِ، وَلِقَائِهِ، وَرُسُلِهِ، وَتُؤْمِنَ بِالْبَعْثِ الْآخِرِ) قَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِسْلَامُ؟ قَالَ: (الْإِسْلَامُ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ وَلَا تُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا، وَتُقِيمَ الصَّلَاةَ الْمَكْتُوبَةَ، وَتُؤَدِّيَ الزَّكَاةَ الْمَفْرُوضَةَ، وَتَصُومَ رَمَضَانَ). قَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْإِحْسَانُ؟ قَالَ: (أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ، فَإِنَّكَ إِنْ لَا تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ). قَالَ: يَا رَسُولَ اللَّهِ مَتَى السَّاعَةُ؟ قَالَ: (مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنَ السَّائِلِ، وَلَكِنْ سَأُحَدِّثُكَ عَنْ أَشْرَاطِهَا: إِذَا وَلَدَتِ الْأَمَةُ رَبَّهَا فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا، وَإِذَا كَانَتِ الْعُرَاةُ الْحُفَاةُ رُءُوسَ النَّاسِ فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا، وَإِذَا تَطَاوَلَ رِعَاءُ الْبَهْمِ فِي الْبُنْيَانِ فَذَاكَ مِنْ أَشْرَاطِهَا، فِي خَمْسٍ لَا يَعْلَمُهُنَّ إِلَّا اللَّهُ). ثُمَّ تَلَا (صلی الله عليه وسلم): [إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ الْغَيْثَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْأَرْحَامِ وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ مَاذَا تَكْسِبُ غَدًا وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ] }لقمان: ٣٤{قَالَ ثُمَّ أَدْبَرَ الرَّجُلُ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله عليه وسلم): (رُدُّوا عَلَيَّ الرَّجُلَ، فَأَخَذُوا لِيَرُدُّوهُ فَلَمْ يَرَوْا شَيْئًا، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله عليه وسلم): (هَذَا جِبْرِيلُ جَاءَ لِيُعَلِّمَ النَّاسَ دِينَهُمْ) [(٢) بخاري الايمان (سؤال جبريل النبي عن الايمان والاسلام وعلم الساعة لا٥]

واته‌:
(ابوهریره‌) (خوای لێ ڕازی بێت) ده‌ڵێ: ڕۆژێك پێغه‌مبه‌ر(صلی الله عليه وسلم) له‌ناو خه‌ڵكیدا ده‌ركه‌وت، پیاوێك هاته‌ خزمه‌تی و وتی: ئه‌ی پێغه‌مبه‌ری خوا باوه‌ڕ چیه‌؟ فه‌رمووی: (باوه‌ڕت هه‌بێت به‌خوا، به‌فریشته‌كانی، به‌كتێبه‌كانی، به‌دیدارو به‌خزمه‌ت گه‌یشتنی، به‌پێغه‌مبه‌رانیی. هه‌روه‌ها باوه‌ڕت هه‌بێت به‌زیندووبوونه‌وه‌ی ڕۆژی قیامه‌ت). ئینجا وتی: ئه‌ی پێغه‌مبه‌ری خوا، ئیسلام چیه‌؟ فه‌رمووی: (ئیسلام ئه‌وه‌یه‌كه‌: خوابپه‌رستی و هیچ شتێك نه‌كه‌یت به‌هاوبه‌شی، نوێژه‌ فه‌رزه‌كانت بكه‌یت، زه‌كاتی دیاریكراو بده‌یت، ڕۆژووی ڕه‌مه‌زان بگریت). وتی: ئه‌ی پێغه‌مبه‌ری خوا ئیحسان چیه‌؟ فه‌رمووی: (وا خوا بپه‌رستیت وه‌كو چاوت لێی بێت، چونكه‌ ئه‌گه‌ر تۆ چاوت له‌و نه‌بێت ئه‌و چاوی له‌ تۆیه‌) ئینجا وتی: ئه‌ی پێغه‌مبه‌ری خوا، كه‌ی ڕۆژی قیامه‌ته‌؟ فه‌رمووی:(پرسیار لێكراو له‌وباره‌یه‌وه‌ [كه‌هاتنی قیامه‌ته‌ ]زاناتر نییه‌ له‌پرسیاركار، به‌ڵام باسی نیشانه‌كانیت بۆ ده‌كه‌م: هه‌ركاتێ كه‌نیزه‌ك گه‌وره‌كه‌ی خۆی بوو ئه‌وه‌ له‌نیشانه‌كانیه‌تی. هه‌روه‌ها ئه‌گه‌ر ڕووت و پێخاوسه‌كان ببنه‌ كاربه‌ده‌ستانی خه‌ڵك، ئه‌وه‌ش له‌نیشانه‌كانیه‌تی. هه‌روه‌ها هه‌ركاتێ شوانه‌كانی مه‌ڕوماڵات شانازییان كرد به‌به‌رزیی كۆشكه‌كانیانه‌وه‌[دوای ئه‌وه‌ی ده‌ست ده‌گرن به‌سه‌ر كاروباریاندا]ئه‌وه‌ش له‌نیشانه‌كانیه‌تی. پێنج شتیش هه‌ن كه‌س نایانزانێت جگه‌ له‌خوا، ئینجا ئه‌م ئایه‌ته‌ی خوێنده‌وه‌[ ان الله عنده علم الساعة وينزل الغيث ويعلم ما في الارحام وما تدري نفس ماذا تكسب غداً وما تدري نفس بأي ارض تموت ان الله عليم خبير ] لقمان:٣٤.واته‌: له‌ڕاستیدا هه‌ر خوا كاتی هاتنی ڕۆژی قیامه‌ت ده‌زانێت، هه‌رئه‌ویش باران ده‌بارێنێت، هه‌رئه‌ویش ده‌زانێت چی له‌منداڵداندا هه‌یه‌، هیچ كه‌س نازانێت سبه‌ینێ چی ده‌كات، هیچ كه‌سێك نازانێت له‌چ خاكێكدا ده‌مرێت، له‌ڕاستیدا خوا زانا و شاره‌زایه‌. ئینجا پیاوه‌كه‌ پشتی هه‌ڵكردوو ڕۆیشت، پێغه‌مبه‌ر(صلی الله عليه وسلم)فه‌رمووی:(ئه‌و پیاوه‌م بۆ بگێڕنه‌وه‌، كاتێ ویستیان بیگێڕنه‌وه‌، كه‌سیان نه‌بینی. پێغه‌مبه‌ر(صلی الله عليه وسلم) فه‌رمووی:(ئه‌وه‌ جوبره‌ئیل بوو هات بۆ ئه‌وه‌ی خه‌ڵك فێری ئایینه‌كه‌یان بكات) [ بخاري الايمان (سؤال جبريل النبي عن الايمان والاسلام وعلم الساعة لا٥]..

- مه‌به‌ست له‌مه‌ش ئه‌وه‌یه‌: ڕۆژێک دێت منداڵ ڕێز له‌ باوک و دایکی ناگرێت، وه‌کو کۆیله‌ سه‌یریان ده‌کات.


٣ ـ عن سَعيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِيهِ (رضي الله عنه) قَالَ: لَمَّا حَضَرَتْ أَبَا طَالِبٍ الْوَفَاةُ، جَاءَهُ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله عليه وسلم)، فَوَجَدَ عِنْدَهُ أَبَا جَهْلٍ وَعَبْدَ اللَّهِ بْنَ أَبِي أُمَيَّةَ بْنِ الْمُغِيرَةِ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله عليه وسلم): يَا عَمِّ، قُلْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، كَلِمَةً أَشْهَدُ لَكَ بِهَا عِنْدَ اللَّهِ). فَقَالَ أَبُو جَهْلٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي أُمَيَّةَ: يَا أَبَا طَالِبٍ أَتَرْغَبُ عَنْ مِلَّةِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ؟ فَلَمْ يَزَلْ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله عليه وسلم) يَعْرِضُهَا عَلَيْهِ وَيُعِيدُ لَهُ تِلْكَ الْمَقَالَةَ، حَتَّى قَالَ أَبُو طَالِبٍ آخِرَ مَا كَلَّمَهُمْ، هُوَ عَلَى مِلَّةِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ، وَأَبَى أَنْ يَقُولَ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله عليه وسلم): (أَمَا وَاللَّهِ لَأَسْتَغْفِرَنَّ لَكَ مَا لَمْ أُنْهَ عَنْكَ). فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ: [مَا كَانَ لِلنَّبِيِّ وَالَّذِينَ آمَنُوا أَنْ يَسْتَغْفِرُوا لِلْمُشْرِكِينَ وَلَوْ كَانُوا أُولِي قُرْبَى مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُمْ أَصْحَابُ الْجَحِيمِ] [التوبة:١١٣] وَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى فِي أَبِي طَالِبٍ فَقَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ (صلی الله عليه وسلم): [إِنَّكَ لَا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ] [القصص: ٥٦].

واته‌:
(سعید) كوڕی(مسیب) له‌باوكیه‌وه‌ بۆمان ده‌گێرێته‌وه‌ ده‌ڵێ: (ابو طالب) له‌سه‌ره‌مه‌رگدا بوو، پێغه‌مبه‌ر(صلی الله عليه وسلم)هات بۆ لای، بینی(ابو جهل)و (عبد الله) كوری (امية) كوری (مغيرة) له‌وێن، پێغه‌مبه‌ر(صلی الله عليه وسلم) فه‌رمووی: (ئه‌ی مامه‌، بڵێ (لا اله الا الله)، ئه‌وه‌ وشه‌یه‌كه‌ كه ‌له‌لای خوا به‌وه‌ شایه‌تیت بۆ ده‌ده‌م. (ابو جهل)و (عبد الله‌) كوری (ابو امیه‌) وتیان: ئه‌ی (ابو طالب) ئایا له‌ ئایینی (عبد المطلب) لاده‌ده‌یت؟ پێغه‌مبه‌ریش(صلی الله عليه وسلم) هه‌مان قسه‌ی بۆ دووباره‌كرده‌وه‌، هه‌تا (ابو طالب) له‌دوا وته‌ی خۆیدا وتی: ئه‌و له‌سه‌ر ئایینی (عبد المطلب)ه‌، ڕازی نه‌بوو بڵێ: (لا اله الا الله). پێغه‌مبه‌ر(صلی الله عليه وسلم) فه‌رمووی: (به‌ڵام سوێند به‌خوا ئه‌گه‌ر ڕێگریم لێنه‌كرێت داوای لێخۆشبوونت بۆ ده‌كه‌م. هه‌ر بۆیه‌ خوای گه‌وره‌ ئه‌م ئایه‌ته‌ی نارده‌ خواره‌وه‌. (كه ‌پێغه‌مبه‌رو ئیمانداران بۆیان نییه‌ داوای لێخۆشبوون بۆ موشریكه‌كان بكه‌ن، باخزمیشیان بن، دوای ئه‌وه‌ی لێیان ڕوونبوو ئه‌و موشریكانه‌ نیشته‌جێی دۆزه‌خن). خوا له‌باره‌ی (ابو طالب)ه‌وه‌ ئه‌م ئایه‌ته‌ی بۆ پێغه‌مبه‌ر(صلی الله عليه وسلم) دابه‌زاند:(بێگومان تۆ ڕێنمایی كه‌سێك ناكه‌یت كه‌خۆشت ده‌وێت، به‌ڵام خوا بیه‌وێ ڕێنمایی هه‌ركه‌س بكات ده‌یكات، هه‌ر ئه‌ویش زاناتره‌ به‌رێنمایی كراوه‌كان) .

- ڕێنمایی (هیدایه‌ت) دوو جۆره‌: یه‌که‌م: به‌مانای دروستکردنی هیدایه‌ت له‌دڵی مرۆڤدا ته‌نها له‌ده‌ستی خوادایه‌. دووه‌م: به‌مانای ئامۆژگاری و ڕێنمایی ئه‌وه‌ کاری پێغه‌مبه‌ران و چاکه‌خوازانه‌ مه‌به‌ست له‌وشه‌ی (هیدایه‌ت) له‌ فه‌رمووده‌که‌دا مانای یه‌که‌مه‌.

سه‌رچاوه‌: پوخته‌ی سه‌حیحی موسلیم


+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و یکم آبان 1391ساعت 2:31  توسط   | 

دیراسه‌كردن و به‌ره‌و پێش بردنی ئاستی زیره‌كی خوێندكار له‌ ڕووی ئه‌قڵه‌وه‌ و گه‌ڕان به‌دوای ڕێگه‌ی سه‌ركه‌وتوو ئه‌بێته‌ هۆی سه‌ركه‌وتن و پله‌ی وریایی و عه‌قڵی لایان،له‌به‌رئه‌وه‌ی دوو عه‌قڵ وه‌ك یه‌ك نیه‌ له‌به‌جێگه‌یاندنی كارێك پێویسته‌ مامۆستا توانای باشبێت و لێهاتوو بێ‌ له‌ پیشه‌كه‌یدا و ئاماده‌یی تێدا بێت و به‌و په‌ڕٍی له‌ خۆ بوردانه‌ و دڵسۆزانه‌ به‌وردی كاره‌كانی ئه‌نجام بدات و بۆ وه‌ڵامدانه‌وه‌ی سه‌رجه‌م ئه‌و پرسیارانه‌ی لێ‌ ی ده‌كرێ‌ ئه‌گه‌ر ڕاسته‌وخۆ وه‌ڵامی لا نه‌بێت , وه‌ له‌ش ساغ و سه‌لامه‌تی و چالاك و گورج و گۆڵی كاریگه‌ری زۆره‌ بۆ سه‌ر كاره‌كه‌ی چونكه‌ ئه‌گه‌ر ته‌مبه‌ڵ بێ‌ ئه‌بێته‌ هۆی پشت گوێ‌ خستنی كاره‌كه‌یی و وه‌به‌جێ‌ نه‌گه‌یاندنی به‌باشی,وه‌ جیاوازی نه‌كردنی دیار له‌ نێوان خوێندكاری زیره‌ك و ته‌مه‌ڵ بۆ ئه‌وه‌ی متمانه‌ی ته‌واوی خوێندكار وه‌رگرێ‌ و هه‌وڵ بدات كه‌ خوێندكاره‌ لاوازه‌كه‌ بگه‌یه‌نێته‌ ئاستێكی مامناوه‌ندیش بێت,چونكه‌ ئه‌م خودایه‌ زیره‌كی وه‌ك به‌هره‌یه‌ك به‌خشیوه‌ به‌هه‌ندێ‌ كه‌س وه‌لایه‌نی تری مامۆستا پێویسته‌ پۆشته‌ و پاك بێت چونكه‌ نمونه‌یه‌ له‌ ناو خوێندكاران وه‌ زیره‌ك بێت تاوه‌كو بگاته‌ ئاستی تایبه‌تی له‌ خوێندن و له‌ ئاستی زانستی ئه‌م ئاستانه‌ش به‌بێ‌ زیره‌كی به‌ده‌ست نایه‌, وه‌توانایی هه‌بێ‌ كه‌ كێشه‌ی خوێندكار چاره‌سه‌ر بكات به‌ پێ ی پێویست وه‌ ئاستی لێزانینی لاواز نه‌بێت , چونكه‌ لاوازی ئه‌و كاری سلبی ده‌بێت بۆ خوێندكار كه‌ وه‌كو پێویست زانیاری ناتوانێ‌ وه‌رگرێ‌ و به‌ ده‌ستی بكه‌وێ‌ وه‌ گرینگی دان به‌ باری ده‌رونی خوێندكار و ئاره‌زوویان ئاماده‌ییان له‌ به‌ر ئه‌وه‌ی مامۆستا ڕێنیشانده‌ر و ئاراسته‌ كه‌ره‌,وه‌زۆر خوێندنه‌وه‌ كارێكی گرانه‌ به‌ پێ‌ ی بوار واده‌كات كه‌وانه‌ بڵێت له‌ سه‌رده‌می نوێ‌ . 
مامۆستا له‌ڕووی سۆزداری نابێت هێنده‌ توند و تیژ بێ‌ به‌جۆرێك خوێندكاران لێ‌ ی دوربكه‌ونه‌وه‌ و بێزار بن لێ‌ ی وه‌ ئه‌بێ‌ پشو درێژ بێ‌ له‌ مامه‌ڵه‌ كردنی له‌گه‌ڵ خوێندكاران خۆڕاگر بێت و په‌له‌په‌ل نه‌كات له‌ هه‌ر كارێكیدا چونكه‌ ئه‌بێته‌ هۆی شكست هێنان له‌ كاره‌كانیدا به‌ خاسیه‌تی توڕه‌بوون وا له‌ مامۆستا ئه‌كات خۆی له‌ ده‌ست بدات ئه‌بنه‌ هۆی دروست بوونی فه‌راغێكی گه‌وره‌ له‌ وانه‌ وتنه‌وه‌دا وه‌ ڕه‌فتار كردن به‌ ئاسایی و هه‌ڵسو كه‌وت وه‌ك هاوڕێیه‌ك له‌گه‌ڵ خوێندكاران خۆ به‌زۆر نه‌زانین و نزیك بونه‌وه‌ی له‌ سروشتی مامۆساتای سه‌ركه‌وت و ئه‌بێته‌ هۆی سه‌ركه‌وتن له‌ كاره‌كه‌یدا و جێگه‌ی قسه‌و باس له‌ لایه‌ن خوێندكاران و كه‌سانی تر به‌لایه‌نی باش,وه‌پێویسته‌ له‌گه‌ڵ هاوپیشه‌یدا هاوكار بێت له‌به‌رئه‌وه‌ی ئه‌گه‌ر هاوكاری یه‌كتر نه‌كه‌ن ئامانجه‌ په‌روه‌رده‌یه‌كان نایه‌نه‌ دی,وه‌توانای ئه‌وه‌ی هه‌بێ‌ كه‌ پڕۆسه‌ی فێركردن به‌شێوه‌ی نوێ‌ ئاڕاسته‌ بكا چونكه‌ فێركردنی باش هێنده‌ ئاسان نی یه‌ پێویستی به‌ كارامه‌یی و شاره‌زایی زۆر هه‌یه‌ بۆ دروست كردنی كه‌سێكی شیاو بۆ فێر كردن,خه‌سڵه‌تی كه‌سیه‌تی مامۆستا هه‌میشه‌ له‌لایه‌ن خوێندكارانیه‌وه‌ چاودێری ئه‌كرێت و به‌رده‌وام لێ‌ ی ورد ئه‌بنه‌وه‌,بۆیه‌ پێویسته‌ به‌متمانه‌ بێت و ویژدانی زیندوی هه‌بێت و ئه‌و په‌ڕی توانای خۆی به‌كار بخات بۆ ئه‌م پیشه‌یه‌ و متمانه‌ی وایی هه‌بێ كه‌ بتوانێ‌ ڕووبه‌رووی خوێندكاران بێته‌وه‌ دوور بكه‌وێته‌وه‌ له‌ ڕه‌خنه‌ گرتن كه‌ له‌ جێگای خۆی نه‌بێ‌ له‌گه‌ڵ گاڵته‌ پێ‌ كردنی خوێندكاره‌ لاواز و بێ‌ تواناكان له‌ پێناوی نه‌ختێك پێكه‌نیندا,له‌ به‌رامبه‌ردا وا له‌ خوێندكاران بكات گرنگی بده‌ن به‌ وانه‌كه‌ و چالاك بن ئه‌مه‌ش به‌ جۆش و خرۆشی مامۆستا دێته‌دی. 

+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و یکم آبان 1391ساعت 2:17  توسط   | 

بۆ فێربوونی فۆرمات کردنی کۆمپیته‌ره‌که‌ت فه‌رموو سه‌یری ئه‌مه‌بکه‌


http://www.facebook.com/photo.php?v=283913325054482

+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و یکم آبان 1391ساعت 1:56  توسط   | 

پیــاوێك بریاریدا كوڕه‌كه‌ى تاقى بكاته‌وه‌ بۆئه‌وه‌ى بزانێ له‌ ئاینده‌دا ده‌بێته‌ چى...
ڕۆژێك قورئانێكى پیرۆز و هه‌ندێ پاره‌و كه‌مێك شه‌رابى له‌سه‌ر مێزێك دانا و، خۆى له‌ دووره‌وه‌ چاودێرى كرد تا كووڕه‌كه‌ى بگه‌ڕێته‌وه...

پیاوه‌كه‌ بیرى كرده
‌وه‌ ئه‌گه‌ر كوڕه‌كه‌ى قورئانه‌كه‌ هه‌ڵگرێ ئه‌وه‌ له‌ دواڕۆژدا ئه‌بێته‌ كه‌سێكى به‌دین و، ئه‌گه‌ر پاره‌كه‌ى هه‌ڵگرت ئه‌وه‌ ئه‌بێته‌ كه‌سێك كه‌ هه‌میشه‌ به‌دواى ماڵ و ساماندا ئه‌كه‌وێ و، ئه‌گه‌ریش شه‌رابه‌كه‌ى هه‌ڵگرت یان خوارده‌وه‌ ئه‌بێته‌ كه‌سێكى بێ كه‌ڵك و هه‌میشه‌ مه‌ست و خومار...

له‌و كاته‌دا كووڕه‌كه‌ى گه‌ڕایه‌وه،،، به‌ سه‌رسووڕماییه‌وه‌ بینى قورئانه‌كه‌ى به‌ده‌سته‌وه‌ گرت ، پاره‌كانى كرده‌ باخڵیه‌وه‌و، شه‌رابه‌كه‌شى هه‌تا كۆتایى خوارده‌وه...

ئه‌وكاته‌ بوو كه‌ كابراى داماو تێگه‌یشت كووڕه‌كه‌ى ئه‌بێته‌ سیاسه‌تمه‌دار...!
Photo: ‎بیاوێك بریاریدا كوڕه‌كه‌ى تاقى بكاته‌وه‌ بۆئه‌وه‌ى بزانێ له‌ ئاینده‌دا ده‌بێته‌ چى...
ڕۆژێك قورئانێكى پیرۆز و هه‌ندێ پاره‌و كه‌مێك شه‌رابى له‌سه‌ر مێزێك دانا و، خۆى له‌ دووره‌وه‌ چاودێرى كرد تا كووڕه‌كه‌ى بگه‌ڕێته‌وه...

پیاوه‌كه‌ بیرى كرده‌وه‌ ئه‌گه‌ر كوڕه‌كه‌ى قورئانه‌كه‌ هه‌ڵگرێ ئه‌وه‌ له‌ دواڕۆژدا ئه‌بێته‌ كه‌سێكى به‌دین و، ئه‌گه‌ر پاره‌كه‌ى هه‌ڵگرت ئه‌وه‌ ئه‌بێته‌ كه‌سێك كه‌ هه‌میشه‌ به‌دواى ماڵ و ساماندا ئه‌كه‌وێ و، ئه‌گه‌ریش شه‌رابه‌كه‌ى هه‌ڵگرت یان خوارده‌وه‌ ئه‌بێته‌ كه‌سێكى بێ كه‌ڵك و هه‌میشه‌ مه‌ست و خومار...

له‌و كاته‌دا كووڕه‌كه‌ى گه‌ڕایه‌وه،،، به‌ سه‌رسووڕماییه‌وه‌ بینى قورئانه‌كه‌ى به‌ده‌سته‌وه‌ گرت ، پاره‌كانى كرده‌ باخڵیه‌وه‌و، شه‌رابه‌كه‌شى هه‌تا كۆتایى خوارده‌وه...

ئه‌وكاته‌ بوو كه‌ كابراى داماو تێگه‌یشت كووڕه‌كه‌ى ئه‌بێته‌ سیاسه‌تمه‌دار...!‎
+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و یکم آبان 1391ساعت 1:52  توسط   | 

ئێواره ی پاییز

له ئاسۆیه کی دووره ده ست
ئاوابوو زه رده پاییزی
ده تگوت بووکێکی بێ نازه
په رده جێ دێڵێ به زیزی
په ڵه هه ورێکی چڵکنه
گرتی سووچێکی ئاسمان
گه ڵای زه ردی دارێک وه ری
زریان بردی به ره و نه مان
جووتێک کۆتری سه ر به کڵاوه
هه ڵکور ماون له سوانه یه ک
دیاره له و ده ورو به رانه
پێیان شک دێ هێلانه یه ک
پاساری سه رداری کۆڵان
فڕه و جیکه یان لێ برا
قه ل فڕی فڕی تا ون بوو
هه ر روو ڕه شیی خۆی پێ برا
شه پۆلێک موسیقای به سۆز
هات رابوارد به بن گوێمدا
شوێنێکی بۆ خۆی کرده وه
له ناخی د ڵی توێ توێمدا
ئاخر کۆڵی بۆ برده ژوور
بار به رێکی درێژی رووت
ده رگی دووکانی گاڵه دا
مام حاجی و به ره وماڵ بزووت
نازدارێکی چارشێو به سه ر
به ته نیشتمدا تێپه ری
به غار هات و توند قیژاندی
رووته ڵه یه ک به به د فه ڕی
که مێک راوه ستا جا رابورد
ئه و لاوه ی جاده ی ده پێوا
دیاربوو خێسێکی دابوویه
ئه و شۆخه له بن چارشێوا
کیژێک خۆی له ژوور کوتاوه
ده رکه ی حه و شه که ی پێوه دا
ئیتر شوێنه واری جوانی
به دی ناکه م له نێوه دا
تا تاریکان په یدا ده بێ
چۆڵ و چۆڵتر ده بێ جاده
نه دێته ده ر کیژی له بار
نه راده برێ لاوی ساده
هه وا بوولێڵه، ئاو لێڵه
گوڵ سیس بووه،گه ڵا زه رده
ته نانه ت ره نگی گۆڕاوه
ئه م دیوار و دار و به رده 
ته ماشای هه ر شتێ ده که م
ره نگی پاییزی گرتووه
جوانی خۆی لێ شاردوومه وه
دزیوی ریزی گرتووه
چاوم له ئاسمان بڕی
دڵم هێنده ی دیگه گیرا
گه لێک بیروه ری کۆنم
له پڕ هاتنه وه به بیرا
ئارام - ئارام به لۆژه لۆژ
ئه وا به ره و ماڵ بوومه وه
نه که س له پێشمدا ده ڕوا
نه که س دیاره به دوومه وه
نانا نارۆم، مه له ی ده که م
له نێو ده ریای مه ندی خه یاڵ
داهێزاو و روو گرژ ، تووڕه
دڵ پڕتاسه ، مێشک به تاڵ
ئاخ! دیسان رووپه ڕێک دڕا
له رۆژ ئه ژمێری ته مه نم
ئاخ،دیسان شه و داهاته وه
من هةروا دووره وةتةنم 
ئاخ ! دیسان چوومه ژێر باڵی
ره شی شه وگاری ته نیایی
ئاخ ! ده بێ دیسان بچێژم
ژه هراوی تاڵی جودایی
ئاخ،دیسان ده بێ رابوێرم
له ژوورێکی ساردو سردا
ده گه ڵ ئازار ده س له ملان بم
تا به یان له نوێنی شڕدا
ده رۆم، ده ترسم، ده له رزم
له په لاماری مۆته ی شه و
داد له ده س ئه م دڵه ی به خه م
وای له ده س ئه م چاوه ی بێ خه و
ده رۆم تا سه ر پێکه وه نێم
ده گه ڵ زام و ده رد و ئێشم
ده رۆم تا شه وێکی پاییز
من شه و نخوونی بکێشم
###
له دوور قاقایه کم گوێ لێ بوو
ده تگوت گول له م پێوه ده نێ
چۆن به ئێواره ی پایزیش
ئی وا هه یه پێ بکه نێ؟
خه یاڵم ببوو به وشه
نه مزانی که س به دوامه وه
ده نگێکی له رزۆک و نه رم
به سپایی جوابی دامه وه:
«به ڵێ هه ن و یه کجار زۆرن
بازرگانی فرمێسک و خوێن
به ڵێ هه ن و و پێ ده که نن
به سه ر به هه ش، به مل به کوێن
به ڵێ هه ن و پێ ده که نن
به من، به تۆ، به هه زاران
به داخی باوک کوژراوان
به هه نیسکی هه تیو باران
به نه زانی، به نه خۆشی
به تاریکان،به شه و زه نگ
به زنجیر ،به ته ناف ، به دار
به گرتوو خانه ی ته ڕ و ته نگ
به بۆ کڕووز، به چڕه دووکه ڵ
به هاڵاو، به گڕ ،به ئاگر
به ته م ،به مژ،به هوڕه، به دۆک
به توفانی وڵات داگر
به بوومه له رزه ، ره شه با
به سووتمان و زیان و زه ڕ
به هه رچی خراپ و شوومه
به گشت ده سکردی خوای شه ڕ
به ناڵه ، به کوڵ ، به گریان
به سینگ کوتان ، به روو رنین
به به رگی ره ش، به چاوی سوور
به گۆڕ خانه ، به کۆڕی شین
به که لاوه ، به کونده بوو
به دیواری هه رس هێناو
به داوێنی تیتۆڵ تیتۆڵ
به ئانیشکی پینه کراو
###
به نووکه نووکی بێوه ژن
به هانه هانی ماندوان
به زیڕه زیڕی منداڵان
به نووزه ی نیوه زیندوان
به نه ڕه نه ڕی جه للادان
به قرمه قرمی شه ستیران
به ویڕه ویڕی قه مچیان
به ئه شکه نجه ی رووناکبیران
به چڵکی یه خه ی کرێکار
به که فی سه ر شانی جووتێر
به په چه و رووبه ند ، به خه نجه ر
به یه ک نه بوونی مێ و نێر
###
به قه ڵه می به زیوی کول
به زمانی له بند بڕاو
به ده رکی داخراوی فێرگه
به کتێب و ده فته ری دڕاو
###
له قامووسی ئه وانه دا
به زه یی مانای نه ماوه
بێزیان له بزه هه ڵ ده ستێ
وازیان له خوێن و زووخاوه
هه ر دڵۆپی خوێنی لاوێ
بۆ وان یاقووتێکی سووره
هه ر تکه ی فرمێسکی کیژێ
بۆ وان مرواریی به رمووره
هه ناسه ی ساردی ئاواران
کۆشکی ئه وان گه رم ده کا
له شی ره ق و زگی برسی
جا پاروویان نه رم ده کا
سه رمایه ی وان له گه ڕدا بێ،
با زۆر ده رک به قوڕ گیرێ!
دۆلار له بره و نه که وێ
با کۆڵه وار بێ داپیرێ
ده با خوێن بێ و سه ران به رێ
چه رخی کارگه یان بگه ڕێ
پێده که نن ، پێده که نن
به بڵێسه ی ئاگری شه ر
###
گوتم که وا بوو ئاشنا
به شی ئێمه له نێو چوونه
گوتی:«نا،نا،دوور بنواڕه...
دووربنواڕه...ئاسۆروونه...»
مامۆستا هێمن
Photo: ‎ئێواره ی پاییز
 
 له ئاسۆیه کی دووره ده ست
ئاوابوو زه رده پاییزی
ده تگوت بووکێکی بێ نازه
په رده جێ دێڵێ به زیزی
په ڵه هه ورێکی چڵکنه
گرتی سووچێکی ئاسمان
گه ڵای زه ردی دارێک وه ری
زریان بردی به ره و نه مان
جووتێک کۆتری سه ر به کڵاوه
هه ڵکور ماون  له  سوانه یه ک
دیاره له و  ده ورو به رانه
پێیان شک دێ هێلانه یه ک
پاساری سه رداری کۆڵان
فڕه و جیکه یان لێ برا
قه ل فڕی فڕی تا ون  بوو
هه ر روو ڕه شیی خۆی پێ برا
شه پۆلێک موسیقای به سۆز
هات رابوارد به بن گوێمدا
شوێنێکی بۆ خۆی کرده وه
له ناخی د ڵی توێ توێمدا
ئاخر کۆڵی بۆ برده ژوور
بار به رێکی درێژی رووت
ده رگی دووکانی گاڵه دا
مام حاجی و به ره وماڵ بزووت
نازدارێکی چارشێو به سه ر
به ته نیشتمدا تێپه ری
به غار هات و توند قیژاندی
رووته ڵه یه ک به  به د فه ڕی
که مێک راوه ستا جا رابورد
ئه و لاوه ی جاده ی ده پێوا
دیاربوو خێسێکی دابوویه
ئه و شۆخه له بن چارشێوا
کیژێک خۆی له ژوور کوتاوه
ده رکه ی حه و شه که ی پێوه دا
ئیتر شوێنه واری جوانی
به دی ناکه م له نێوه دا
تا تاریکان په یدا ده بێ
چۆڵ و چۆڵتر ده بێ جاده
نه دێته ده ر کیژی له بار
نه راده برێ لاوی ساده
هه وا بوولێڵه، ئاو لێڵه
گوڵ سیس بووه،گه ڵا زه رده
ته نانه ت ره نگی گۆڕاوه
ئه م دیوار و دار و به رده 
ته ماشای هه ر شتێ ده که م
ره نگی پاییزی گرتووه
جوانی خۆی لێ شاردوومه وه
دزیوی ریزی گرتووه
چاوم له ئاسمان بڕی
دڵم هێنده ی دیگه گیرا
گه لێک بیروه ری کۆنم
له پڕ هاتنه وه به بیرا
ئارام - ئارام به لۆژه لۆژ
ئه وا به ره و ماڵ بوومه وه
نه که س له پێشمدا ده ڕوا
نه که س دیاره به دوومه وه
نانا نارۆم، مه له ی ده که م
له نێو ده ریای مه ندی خه یاڵ
داهێزاو و روو گرژ ،  تووڕه
دڵ پڕتاسه ، مێشک به تاڵ
ئاخ! دیسان رووپه ڕێک دڕا
له رۆژ ئه ژمێری ته مه نم
ئاخ،دیسان شه و داهاته وه
 من هةروا دووره وةتةنم 
ئاخ ! دیسان چوومه ژێر باڵی
ره شی شه وگاری ته نیایی
ئاخ ! ده بێ دیسان بچێژم
ژه هراوی تاڵی جودایی
ئاخ،دیسان ده بێ رابوێرم
له ژوورێکی ساردو سردا
ده گه ڵ ئازار ده س له ملان بم
تا به یان له نوێنی شڕدا
ده رۆم، ده ترسم، ده له رزم
له په لاماری مۆته ی شه و
داد له ده س ئه م دڵه ی به خه م
وای له ده س ئه م چاوه ی بێ خه و
ده رۆم تا سه ر پێکه وه نێم
ده گه ڵ زام  و ده رد و ئێشم
ده رۆم تا شه وێکی پاییز
من شه و نخوونی بکێشم
###
له دوور قاقایه کم گوێ لێ بوو
ده تگوت گول له م پێوه ده نێ
چۆن به ئێواره ی پایزیش
ئی وا هه یه پێ بکه نێ؟
خه یاڵم ببوو به وشه
نه مزانی که س به دوامه وه
ده نگێکی له رزۆک و نه رم
به سپایی جوابی دامه وه:
«به ڵێ هه ن و یه کجار زۆرن
بازرگانی فرمێسک و خوێن
به ڵێ هه ن و و پێ ده که نن
به سه ر به هه ش، به مل به کوێن
به ڵێ هه ن و پێ ده که نن
به من، به تۆ، به هه زاران
به داخی باوک کوژراوان
به هه نیسکی هه تیو باران
به نه زانی، به نه خۆشی
به تاریکان،به شه و زه نگ
به زنجیر ،به ته ناف ، به دار
به گرتوو خانه ی ته ڕ و ته نگ
به بۆ کڕووز، به چڕه دووکه ڵ
به هاڵاو، به گڕ ،به ئاگر
به ته م ،به مژ،به هوڕه، به دۆک
به توفانی وڵات داگر
به بوومه له رزه ، ره شه با
به سووتمان و زیان و زه ڕ
به هه رچی خراپ و شوومه
به گشت ده سکردی خوای شه ڕ
به ناڵه ، به کوڵ ، به گریان
به سینگ کوتان ، به روو رنین
به به رگی ره ش، به چاوی سوور
به گۆڕ خانه ، به کۆڕی شین
به که لاوه ، به کونده بوو
به دیواری هه رس هێناو
به داوێنی تیتۆڵ تیتۆڵ
به ئانیشکی پینه کراو
###
به نووکه نووکی بێوه ژن
به هانه هانی ماندوان
به زیڕه زیڕی منداڵان
به نووزه ی نیوه زیندوان
به نه ڕه نه ڕی جه للادان
به قرمه قرمی شه ستیران
به ویڕه ویڕی قه مچیان
به ئه شکه نجه ی رووناکبیران
به چڵکی  یه خه ی کرێکار
به که فی سه ر شانی جووتێر
به په چه و رووبه ند ، به خه نجه ر
به یه ک نه بوونی مێ و نێر
###
به قه ڵه می به زیوی کول
به زمانی له بند بڕاو
به ده رکی داخراوی  فێرگه
به کتێب و ده فته ری دڕاو
###
له قامووسی ئه وانه دا
به زه یی مانای نه ماوه
بێزیان له بزه هه ڵ ده ستێ
وازیان له خوێن و زووخاوه
هه ر دڵۆپی خوێنی لاوێ
بۆ وان  یاقووتێکی سووره
هه ر تکه ی فرمێسکی کیژێ
بۆ وان مرواریی به رمووره
هه ناسه ی ساردی ئاواران
کۆشکی ئه وان گه رم ده کا
له شی ره ق و زگی برسی
جا  پاروویان نه رم ده کا
سه رمایه ی  وان له گه ڕدا بێ،
با زۆر ده رک به قوڕ گیرێ!
دۆلار له بره و نه که وێ
با کۆڵه وار بێ داپیرێ
ده با خوێن بێ و سه ران به رێ
چه رخی کارگه یان بگه ڕێ
پێده که نن ، پێده که نن
به بڵێسه ی ئاگری شه ر
###
گوتم که وا بوو ئاشنا
به شی ئێمه له نێو چوونه
گوتی:«نا،نا،دوور بنواڕه...
دووربنواڕه...ئاسۆروونه...»
                                                                   مامۆستا هێمن‎

+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و یکم آبان 1391ساعت 1:49  توسط   | 

خێزانێکی زۆر هه‌ژار هه‌بوون که‌ زۆر بێده‌ره‌تان بوون ئه‌م خێزانه‌ زۆر به‌ ئاسته‌م نانی ڕۆژانه‌یان ده‌ست ده‌که‌و‌ت که‌ بیخۆن، باوکه‌که‌یان ناوی کاکه‌ باز بوو دایکیان ناوی ئاهوو بوو کوڕێکی بچوک و کچێکی منداڵیان هه‌بوو که‌ کوڕه‌که‌ له‌ ده‌وری هه‌شت ساڵ بوو که‌چه‌که‌شیان شه‌ش ساڵ. ئه‌م خێزانه‌ هه‌میشه‌ له‌ نا‌ره‌حه‌تیدا بوون، ڕۆژانه‌ کوره‌که‌ ده‌چوو بۆ هه‌رد بۆ کوشتنی ژیشکو په‌له‌وه‌ر و زۆر جار له‌ گوێ چه‌مه‌کاندا ده‌مایه‌وه‌ بۆ ڕاوه‌ مراوی ئه‌م کوڕه‌ ژیکه‌ڵه‌ ناوی میلاد بوو خۆشه‌که‌ چاو گه‌شه‌که‌شی ناوی ته‌ر گوڵ بوو، دێکه‌یان له‌ ناوخاکی ئێراندا بوو، ڕۆژانه‌ ئه‌م باو‌که‌ خۆی سه‌ر قاڵ ده‌کات به‌ کاری کرێکاری و له‌ دێهاته‌کانی ده‌وروبه‌رو یان به‌ جوتیاری بۆ خه‌ڵک کاری ده‌کرد تا پاره‌یه‌کیان ده‌ست بکه‌وێت، چونکه‌ دایکیان زۆر نه‌خۆش بوو توشی نه‌ خۆشی گورچله‌ بوو بوو به‌ردی دروست ده‌کرد ئه‌مه‌ بووه‌ هۆکاری ئه‌وه‌ی که‌ باوکه‌که‌ هه‌رچی په‌یدا ده‌کرد له‌م خێزانه‌ی خۆیدا سه‌رفی ده‌کرد، زه‌ویه‌کی هه‌بوو فرۆشتی چونکه‌ چه‌ند جارێك خێزانی بردبوو بۆ تاران بۆیه‌ ئه‌م ئافره‌ته‌ که‌ ناوی ئاهوو بوو ڕۆژ به‌ ڕۆژ گوزه‌رانی خراپ تر ده‌بوو مێرده‌که‌شی زۆر هیلاک بوو، منداڵه‌کانی که‌ له‌ قوتابخانه‌ بوون ئه‌و ساڵه‌ نه‌یانده‌زانی چۆن پاره‌ی جانتاو جلو به‌رگیان بۆ په‌یدا بکات ته‌نانه‌ت نه‌یده‌توانی خواردنی ڕۆژانه‌یان بۆ په‌یدا بکات. دایکیان رۆژ به‌ ڕۆژ زیاتر به‌ره‌و نه‌خۆشی ده‌رۆشت باوکی ئه‌وه‌نده‌ بیری کرده‌وه‌ ئه‌وه‌نده‌ خه‌فه‌تی خوارد ناچار بیری له‌وه‌ کرده‌وه‌ که‌ خۆی بکوژێت!به‌ڵام زۆری کرد له‌ خۆی ئه‌و کاره‌ی بۆ ئه‌نجام نه‌درا، بۆیه‌ بڕیاریدا که‌ سه‌ری خۆی هه‌ڵبگرێت بڕوات به‌ره‌و شار تا پاره‌یه‌ك په‌یدا بکات هیچ نه‌بێت بینرێته‌وه‌ بۆ منداڵه‌کانی بۆیه‌ سه‌ری خۆی هه‌ڵگرتوو ماڵ و منداڵی به‌ جێهشت ڕۆی به‌ره‌و‌ شار.دایکی میلاد و ته‌ر گوڵ که‌ بینی مندا‌ڵه‌کانی بێ نازی باوکیانن و دایکیان به‌وشێوه‌یه‌ که‌وتووه‌ له‌ جێگادا ئه‌وه‌نده‌ی تر ده‌ردی گران بوو تا ناچار ده‌چووه‌ ماڵه‌ دراوسێکانی چه‌ند جار نانی بۆ منداڵه‌کانی قه‌رز کرد به‌ڵام دوای چه‌ند جارێك ئه‌وانیش ده‌ستیان نا به‌ روویه‌وه‌‌ .ڕۆژکیان میلادو ته‌رگوڵ زۆربرسیان بوو بیریان کردوه‌ چیبکه‌ن؟بیستبوویان که‌ ناو لادێکه‌یان یه‌ك پۆستی نامه‌ هێنه‌ری تێدایه‌ واهه‌ستیان کرد که‌ خوا له‌ تارانه‌ چونکه‌ دایکی زۆرجار وای ده‌زانی که‌ باوکیان مردوه‌ چه‌ند جارێك پرسیاریان له‌ دایکیان کرد باوکمان چوه‌ بۆ کوێ؟ جارێك دایکی ده‌یوت چووه‌ بۆلای خوا گیان و جارو باریش ده‌یوت چووه‌ بۆ تاران ئه‌مه‌ له‌ مێشکی هه‌ردوو منداڵه‌که‌یاندا دروست بوو بوو وایان ده‌زانی که‌ باوکیان چووه‌ بۆ تاران بۆلای خوا!بۆیه‌ بیریان له‌وه‌ کرده‌وه‌ نامه‌یه‌ك بنوسن بۆ خوا له‌ تاران و هه‌ستیشیان وابوو که‌ خوا زۆر باڵا ده‌سته،‌ چونکه‌ دایکیان نزاو پاڕانه‌وه‌ی زۆری ده‌کرد له‌ خوای په‌روه‌ردگار.میلاد و ته‌رگوڵ چون کاغه‌زیان هێنا به‌ قه‌ڵه‌مێکی زۆر جوان و خۆش نووس نامه‌ بۆ خوا بنوسن له‌ نامه‌که‌دا میلاد و ته‌رگوڵ قسه‌ بۆ خوا ده‌که‌ن ده‌ڵێن :خوایه‌ گیان هه‌رچی ئیشت هه‌یه‌ وازی لێبێنه‌ به‌س ئه‌م نامه‌یه‌ی ئێمه‌ بخوێنه‌ره‌وه‌ ،چونکه‌ ئێمه‌ که‌سمان نیه‌ تا قسه‌ی بۆ بکه‌ین باوکمان هاتوه‌ بۆ لای تۆ نازانین چی به‌سه‌ر هاتووه‌ تا ئێستا نه‌گه‌ڕاوه‌ته‌وه‌، دایکمان زۆر نه‌خۆشه‌ شه‌وانه‌ له‌ تاو ئازار خه‌وی نیه‌ وله‌ تاو دووری باوکم هه‌ر ده‌گری، ئێمه‌ ئه‌وا بۆ دوو ڕۆژ ده‌چێت له‌ ماڵه‌که‌ماندا نان دروست نه‌کراوه‌ من و ته‌رگوڵی خوشکم زۆرمان برسیه‌ وه‌ره‌ بۆ ماڵی ئێمه‌ خۆت حاڵ و گوزرانمان ببینه‌ هیچ درۆ ناکه‌ین من و ته‌رگوڵ دایکمان زۆر خۆش ده‌وێت وه‌ره‌ بۆلای فریای که‌وه‌ بیبه‌ بۆ نه‌خۆش خانه‌ ئێستا پاره‌مان نیه‌ تا دیاری بۆ تۆ بنێرین خوایه‌ گیان، به‌س ئه‌م گوڵه‌ بیبونانه‌ زۆر بۆنی خۆشه‌ ده‌یخه‌مه‌ ناو نامه‌که‌ بۆ تۆ خوایه‌ تکایه‌ وه‌ره‌ بۆ لادێکه‌مان له‌گه‌ڵ خۆتدا‌ باوکمان بۆ بێنه‌وه‌ با ئه‌م زستانه‌ سه‌رمامان نه‌بێت که‌س نیه‌ دارمان بۆ ببڕێت منیش ناتوانم نیه‌ دار ببڕم ته‌ر گوڵی خوشکم تۆی زۆر خۆش ده‌وێت خوایه‌ گیان چاوه‌ڕوانی تۆین ئه‌گه‌ر هاتی بۆ لادێکه‌مان زۆر له‌م گۆڵانه‌ت بۆ ئه‌چنمه‌وه‌ پێشکه‌شی تۆی ده‌که‌م خوایه‌ چاوه‌ڕاونین.میلاد و ته‌رگوڵ له‌ دێی گوڵه‌ به‌یبونله‌ پاشاندا نامه‌که‌ ده‌خه‌نه‌ ناو ئه‌و سندوقه‌ی که‌ له‌ سه‌ر جاده‌ی دێکه‌یان دانراوه‌ به‌ دوو ڕۆژ جارێك پۆسته‌ چی ئه‌و ووڵاته‌ دێت ده‌یبات.میلاد و ته‌ر گوڵ هه‌موو ڕۆژێك ده‌چنه‌ سه‌ر جاده‌که‌ چاوه‌ڕوانی خوا ده‌بن تا بێت بۆلایان تا چه‌ند ڕۆژێك هه‌ر به‌و شێوه‌ ده‌مێنێنه‌وه‌ ڕۆژانه‌ دێنه‌ سه‌ر جاده‌که‌..له‌ پاشاندا که‌ نامه‌که‌ ده‌گاته‌ سه‌نته‌ری ئه‌و شاره‌ گه‌وره‌یه‌ی که‌ پۆسته‌کان دابه‌ش بکه‌ن ئافره‌تێك نامه‌کان ڕێک ده‌خات که‌ نامه‌ی منداڵه‌کان ده‌بینێت ئه‌و نامه‌ هیچ ئه‌دره‌سێکی پێوه‌ نیه‌ وه‌ بۆنێکی زۆر خۆشی لێ دێت که‌ ده‌بینێت نامه‌که‌ دانه‌خراوه‌ گوڵه‌ به‌یبوونه‌کان هه‌ندێکی له‌ نامه‌که‌ ده‌که‌وێته‌ خواره‌وه‌ که‌ سه‌یری نامه‌که‌ ده‌کات بۆ ئه‌وه‌ی بزانێت ئه‌م نامه‌ بۆ چ ئه‌دره‌سێکه‌ ده‌بینێت نوسراوه‌ بۆ خوا زۆری به‌لاوه‌ سه‌یر ده‌بێت ده‌یخوێنیته‌وه‌ ده‌ست ده‌کات به‌ گریان هه‌موو فه‌رمان به‌ره‌کان لێی کۆ ده‌بنه‌وه‌ ئه‌ویش زۆر به‌ که‌یلی ده‌گری خه‌ڵکی ناوفه‌رمانگه‌ی پۆسته‌که‌ لی ده‌پرسن خۆ که‌س نه‌مردوه‌ یان هیچ ڕووی نه‌داوه‌ ئه‌ویش به‌ گریانه‌وه‌ نامه‌که‌ی میلاد و ته‌ر گوڵ یان بۆ ده‌خوێنێته‌وه‌ زۆربه‌ی کارمه‌ندانی پۆسته‌که‌ ده‌ست ده‌که‌ن به‌ گریان له‌ ناو خۆیاندا بڕیار ئه‌ده‌ن که‌ ئه‌م دوو منداڵه‌ چاو گه‌شه‌ نائومێد نه‌که‌ن بۆیه‌ خێرا هه‌رچی له‌ پۆسته‌که‌دایه‌ هه‌واڵی نامه‌که‌ی ئه‌ده‌نێ زۆرێك له‌ خه‌ڵکه‌که‌ پاره‌یان بۆ کۆده‌که‌نه‌وه‌ تا ده‌یبه‌ن ده‌یده‌نه‌ ده‌ست به‌رپرسانی ئه‌و شاره‌و بریار ئه‌ده‌ن که‌ تیمێك پێك بێنن به‌ ئه‌مبوڵانسه‌وه‌ بڕۆن بۆ ئه‌و دێیه‌ که‌ نامه‌که‌ی لێوه‌ هاتووه‌ ده‌چنه‌ ناو دێکه‌ پرسیار له‌ ماڵه‌که‌ ده‌که‌ن که‌ ناوی منداڵه‌کانیان میلاد ته‌رگوڵه‌ ده‌چنه‌ ماڵیان هه‌موو ڕه‌وشه‌که‌ ده‌بینن، بۆیه‌ خێرا دایکه‌که‌ ده‌گه‌یه‌ننه‌ نه‌خۆشخانه‌ پاره‌و جلیان بۆ منداڵه‌کان دابین ده‌که‌ن و خواردنیان بۆ دروست ده‌که‌ن خه‌ڵکانێک سه‌رپه‌رشتیان ده‌که‌ن بۆ ماوه‌ی مانگێك ئاهووی دایکیان له‌ نه‌خۆشخانه‌ ده‌مێنێته‌وه‌ چاره‌سه‌ری ته‌واوی بۆ ده‌که‌ن له‌ ده‌زگایی ڕاگه‌یانده‌نه‌کانی ئه‌و ووڵاته‌ ئاگاداری باوکیان ده‌که‌نه‌وه‌ هه‌واڵه‌که‌ی پێده‌گات به‌ زووی ده‌گه‌رێته‌وه‌ ناو ماڵ و منداڵی خۆی کاکه‌ باز له‌ فه‌رمانگه‌ی پۆسته‌ له‌و شاره‌ داده‌مه‌زرێت سه‌رقاڵ ده‌بێت به‌ کاری خۆیه‌وه‌ ئاهووی دایکیان چاك ده‌بێته‌وه‌ خه‌ریکی په‌روه‌رده‌ کردنی میلاد و ته‌رگوڵ ده‌بێت.وه‌ خوای گه‌وره‌ش هیچ که‌س نا ئومێد ناکات

28/9/2012

+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و یکم آبان 1391ساعت 1:23  توسط   | 


 

 

عه‌شق له‌ ناو ده‌ریا غه‌رق بونه‌عه‌شق یه‌عنی ده‌ریایه‌ک ڕسته‌ی چاوه‌ڕوانیعه‌شق یه‌عنی مه‌ستی و دێوانه‌ییعه‌شق یه‌عنی له‌ هه‌مو دنیا بێه‌ییعه‌شق یه‌عنی هه‌رچی هاته‌ زمانت ته‌نها ناوی ئه‌وعه‌شق یه‌عنی هه‌رچی ئه‌یکه‌یت ته‌نها له‌ پیناوی ئه‌وعه‌شق یه‌عنی هه‌تا به‌یان دانیشتنعه‌شق یه‌عنی پڕ دنیا فرمێسک ڕشتن

 

 

به‌ هه‌ورم وت عه‌شق چیه‌

 

باری

 

به‌ بام وت عه‌شق چیه‌

 

هه‌ڵهات

 

 

به‌ په‌روانه‌م وت عه‌سق چیه‌

 

ناڵاندی

 

 

به‌ گوڵم وت عه‌شق چیه‌

 

په‌ڕ په‌ڕ وه‌ری

 

 

به‌ ئینسانم وت عه‌شق چیه‌

 

هێمن هێمن گریاو به‌ خه‌مباریه‌وه‌ وتی شێتیه‌

 

 

له‌ به‌سالاچویه‌کی به‌ ئه‌زمونم پرسی ده‌ردی بێ ده‌رمان چیه‌

 

وتی خه‌می عه‌شقوتم خه‌می عه‌شق له‌ چیه‌وه‌ دروست ئه‌بێتوتی له‌ دوری یاروتم ئازاری دوری یار چۆنه‌وتی ئازارێکی دڵ سوتێنه‌روتم چ ده‌رمانێک هه‌یه‌ بۆ ئه‌و ئازاره‌ دل سوتێنه‌ره‌وتی ته‌نها گه‌ڕانه‌وه‌و بینینی یار

 

 

له‌ عاشقێکی دابراو لا یارم پرسی عه‌شق چییه‌

 

وتی

 

په‌روانه‌ عاشی شه‌مع بوو په‌ڕو باڵی سوتافه‌رقی من و په‌روانه‌ ته‌نها ئه‌وه‌یه‌ئه‌و باڵی سوتا به‌ڵام من دڵم سوتا

 

 

له‌ هه‌رزه‌کارێکم پرسی عه‌شق چیه‌ وتی

 

 

عه‌شق چیه‌ ؟

 

سانیه‌ نیگـــا 

 

3 ده‌قیقه‌ خه‌نده‌

 

3 سه‌عات پێکه‌وه‌بون

 

3 ڕۆژ ناسیاوی

 

3 هه‌فته‌ وه‌فاداری

 

3 مانگ بێ قه‌راری

 

3 ساڵ چاوه‌روانی

 

30 ساڵ په‌شیمانی

 

 

له‌منداڵێکم پرسی‌ عه‌شق چیه‌؟ووتی‌ یاری‌ كردن

 

 

له‌ مامۆستایه‌کی دینیم پرسی عه‌شق چیه‌؟

 

وتی سوجده‌بردنێکی پڕ له‌ گریان بۆ خوای گه‌وره‌

 

 

 

له‌ هه‌ژارێکم پرسی عه‌شق چیه‌ ؟

 

وتی ته‌واوی هه‌وڵدانێکی پڕ ئازار بۆ خوانیکی گه‌رم

 

 

 

له‌ دایکێکم پرسی عه‌شق چیه‌ ؟

 

وتی له‌ ئامێزگرتنێکی گه‌رمی کۆرپه‌که‌ت

 

 

به‌هه‌ر که‌سێکم وت عه‌شق چیه‌به‌ خه‌مێکی گه‌وره‌و ناخیکی پر ئازارو فرمێسکه‌وه‌ وه‌لامی یامه‌وه‌

 

به‌ عه‌شق خۆیم وت تۆ چیت وتی سه‌یرکردنێک زیاتر نیم

 

 

له‌ دوای بیرکردنه‌وه‌یه‌کی زۆۆۆری خۆم گه‌یشتمه‌ ئه‌و ئامانجه‌ی که‌

 

گه‌ر به‌نده‌یه‌ک عاشقی خوانه‌بێت ناتوانیت به‌ راتستگۆیی بیپه‌رستێتگه‌ر دایکێک عاشقی کۆرپه‌که‌ی نه‌بێت ناتوانێت میهره‌بانانه‌ له‌ باوه‌شی گرێتگه‌ر به‌ڕاستی عاشقی که‌سێک نه‌بیت ناتوانین راستگۆیانه‌ له‌گه‌ڵی بیتگه‌ر به‌ ئه‌وپه‌ڕی هه‌سته‌وه‌ هه‌وڵ بۆ به‌ده‌ستهێنانی کارێک نه‌ده‌یت قه‌ت پێی ناگه‌یتگه‌ر به‌ عه‌شقه‌وه‌ یاری نه‌که‌یت هیچ کاتێک چێژی لێوه‌رناگریتگه‌ر به‌ عه‌شقه‌وه‌ چاوه‌ڕوانی شتێک نه‌بیت قه‌ت چێژ له‌ گه‌ڕانه‌وه‌که‌ی وه‌رناگریتگه‌ر به‌ عه‌شقه‌وه‌ گوێ بۆ شتێک نه‌گریت قه‌ت له‌ ماناکه‌ی حاڵی نابیتگه‌ر به‌ عه‌شقیشه‌وه‌ ئه‌م بابه‌ته‌ نه‌خوێنیته‌وه‌ دڵنیابه‌ لێی تێناگه‌یت

 

ژیان به‌ بێ عه‌شق هیچ مانایه‌کی نیه‌که‌واته‌ ئه‌و ته‌مه‌نه‌ی هه‌ته‌ عاشیقانه‌ بژی

 

 

+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و یکم آبان 1391ساعت 1:21  توسط   | 

سڵاو هاوڕێیان 
له م بابه ته دا به پێویستم زانی که سه رجه م ئه و پڕۆگرامانه دانێم که پێویسته له دوای فۆڕمات
له ناو کومپیوته ردا هه بێت


1-کیبۆردی کوردی
keyboard kurdi
http://www.mediafire.com/?d6bauvbqmkstgs8

--------------------------------------------------------------------------------------------

2-فۆنتی کوردی کە پێک هاتوە لە 364 فۆنت
fonti kurdui
http://www.mediafire.com/?bz128sjd2szl35r

-------------------------------------------------------------------------------------------

3- ئەدۆب ریدەر بۆ خوێندنەوەی کتێبی ئەلکترۆنی کۆتا ڤێرژن
adobereader 
http://www.mediafire.com/?jg4u10s7s0mn8ds

-----------------------------------------------------------------------------------------

4-فلاش پلەیەر کۆتا ڤێرژن
flash player
http://www.mediafire.com/?k18jidyh1b6nx0z

----------------------------------------------------------------------------------------

5-بۆ خوێندنەوەی هەموو جۆرە ڤیدیۆیەک کۆتا ڤێرژن
vlc player
http://www.mediafire.com/?ihomdzg2nd1lb4e

----------------------------------------------------------------------------------------

6- بەهێزترین بەرنامە بۆ خوێندنەوەی هەموو جۆرە ڤیدیۆیەک کۆتا ڤێرژن
kimpler
http://www.mediafire.com/?1bncwzz7h5x7lme

--------------------------------------------------------------------------------------

7- کۆتا ڤێرژن
google chrome
http://www.mediafire.com/?h3y9qh988w667hf

---------------------------------------------------------------------------------------

8- کۆتا ڤێرژن
fire fox
http://www.mediafire.com/?8c635sdy8vl8769

------------------------------------------------------------------------------------

9- باشترین ئەنتی ڤایرۆس هی شه‌ریکه‌ی ماکرۆسۆفته‌ فریە کۆتا ڤێرژن
Microsoft Security 64 bit
http://www.mediafire.com/?kdwd7r877bc5npu


Microsoft Security 32 bit
http://www.mediafire.com/?rrn277y1677en9d

------------------------------------------------------------------------------------

10- ئەنتی ڤایرۆسی ئاڤێرە کۆتا ڤێرژن
avira antivirus
http://www.mediafire.com/?n44epbk6ymguia5

----------------------------------------------------------------------------------

11- فەرهەنگى ڤى بى سۆفت کە تواناى وەرگێڕانى ئینگلیزى-کوردى......وە......کوردى-ئینگلیزى هەیە کە فەرهەنگێکى پڕ وشەیە زیاتر لە ٥٥٠٠٠ وشەى لە خۆ گرتوە 
vbsoft
http://www.mediafire.com/?xh3fc8hz37g7d9l

---------------------------------------------------------------------------------

12-به‌رنامه‌ی (ئینته‌رنێت داونلۆد مانیجه‌ر) کراک کراو
Internet Download Manager 
http://www.mediafire.com/?289nbj907re9icy

--------------------------------------------------------------------------------

13- بەرنامەی نیرۆ 

لینکی یەکەم
http://www.mediafire.com/?7g044dkfrwkp15z

لینکی دووەم
http://www.mediafire.com/?1h9he2xybvr2ys5

سریاڵ
9M03-01A1-PCX7-K31A-8A94-98PT-KT2E-522A

--------------------------------------------------------------------------------------

14- بۆ پاکردنەوەی کۆمپیوتەر لە فایلی زیادە بە زمانی کوردی کۆتا ڤیرژن
CCleaner
http://www.mediafire.com/?fmiflfdmnqb4ekt

-------------------------------------------------------------------------------------

15- کۆتا ڤیرژن
Windows Live Messenger
http://www.mediafire.com/?09mbm1l4fc3zq4t

------------------------------------------------------------------------------------

16- کۆتا ڤیرژن
Yahoo! Messenger 
http://messenger.yahoo.com/download/

----------------------------------------------------------------------------------

17- بەهێزترین بەرنامەیە بۆ گۆرینی فۆرماتی هەموو جۆرە ڤیدیۆیەک بۆ دەنگ یان هەر جۆرە فۆرماتێکی تر 

xilisoft video converter
key=03802D890280A81A7A47DC97-E37F-EDD5-E31D 
http://www.mediafire.com/?s2dus686bj99rsr#2



+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و یکم آبان 1391ساعت 1:10  توسط   | 

خۆشه‌ویستان فیرده‌وسی شاعیری گه‌وره‌" كه‌

داستانه‌كانی ڕۆسته‌می زاڵی به‌ كوردی

نوسیوه‌ته‌وه‌.له‌پێشه‌ك ی داستانی ڕۆسته‌م و زۆراب

دا ئه‌ڵێت:

ئوستادی نه‌قاش ڕووی عاله‌م ته‌واو


كێ دیویه‌ سوره‌ت بگرێ له‌سه‌ر ئاو

مه‌به‌ستی شاعیر له‌و دێڕه‌ چیه‌؟


بۆكارئاسانیش ئه‌ڵێم: له‌وه‌سفی ده‌سته‌ڵاتی خوای

گه‌وره‌دایه‌. به‌س مه‌به‌ست له‌ سوره‌ت گرتن له‌سه‌ر

ئاو چیه‌؟

به‌هیوای كاتی خۆش و وه‌ڵامی پڕ به‌پێست


+ نوشته شده در  دوشنبه سی ام مرداد 1391ساعت 10:48  توسط   | 

 

لە وەڵام دا ووتی : مرۆڤ لە منداڵی بێزار دەبن ، هەوڵ دەدەن تا گەورە بن ، کاتێکیش گەورە دەبن ، ئارەزوو دەکەن بگەڕێنەوە بۆ منداڵی ...

وه تەندروستی خۆیان لە دەست دەدەن بۆ کۆکردنەوەى ماڵ و سامان ، هەر ئەو ماڵ و سامانە بەکاردەهێننەوە بۆ گەرَانەوەى تەندروستیان

وه بە دوو دڵیەوە بیر لە داهاتوویان دەکەنەوە ، ئەمڕۆیان بیر دەچێت ، لە ئەمڕۆ و داهاتووش دا ناژین

وه بەشێوەیەک دەژین کە هەرگیز نامرن ، بە جۆرێکیش دەمرن هەروەک بڵێی هەرگیز نەژیابن !!!!!!!!!!!!!!!!!!!

+ نوشته شده در  دوشنبه سی ام مرداد 1391ساعت 10:44  توسط   | 

حه‌زره‌تی سلێمان له‌مێرووله‌یه‌كی پرسی: ساڵی چه‌ند خۆراك ده‌خۆی؟

مێرووله وتی: سێ ده‌نكه‌ گه‌نم ده‌خۆم.

حه‌زره‌تی سلێمان مێرووله‌كه‌ی بردوو خستییه ناو قوتویه‌كه‌وه له‌گه‌ڵ

سێ ده‌نكه‌گه‌نم دا، كه ساڵ ته‌واو بوو،حه‌زره‌تی سلێمان ته‌ماشای كرد

مێرووله‌كه گه‌نم و نیوێكی خواردووه.


حه‌زره‌تی سلێمان له مێرووله‌كه‌ی پرسی: بۆچی گه‌نم و نیوێكت ماوه‌.

مێرووله وتی: كاتێ من به‌ره‌ڵابووم و به‌نده نه‌بووم ده‌مزانی خوا من

له‌بیر ناكات، به‌ڵام پاش ئه‌وه‌ی تۆ منت خسته ناو قوتویه‌كه‌وه له‌وه

ده‌ترسام له‌بیرت بچم له‌به‌ر ئه‌وه له خواردنه‌كه‌م هێشته وه بۆ ساڵی

داهاتوو.>>>>>>>>>>>>>>>

+ نوشته شده در  دوشنبه سی ام مرداد 1391ساعت 10:41  توسط   | 

- ئیمام مـالیك كێ یه‌؟:

ناوی (مـالیكی كوڕی ئه‌نه‌سی كوڕی مـالیكی كوڕی ئه‌بو عامیری

كوڕی عه‌مره‌), كونیه‌كه‌ی (ئه‌بو عبدالله)یه‌, ساڵی (93)ی كۆچی

به‌رامبه‌ر (711)ی زاینی له‌شاری مه‌دینه‌ی پیرۆز له‌دایك بووه‌, باپیره‌

گه‌وره‌كه‌ی كه‌ ئه‌بو عامیره‌ له‌ یه‌مه‌نه‌وه‌ هاتۆته‌ مه‌دینه‌ و بووه‌ته‌

هاوپه‌یمانی به‌نی ته‌میم كه‌ یه‌كێكه‌ له‌ هاوه‌ڵه‌ به‌ڕێزه‌كانی پێغه‌مبه‌ری

خوا (), به‌شداری هه‌موو غه‌زاكانی كردوه‌ له‌گه‌ڵ پێغه‌مبه‌ردا () جگه‌

له‌به‌در, ئیمامی مـالیك تابیعینه‌و چاوی به‌ (70) هاوه‌ڵی پێغه‌مبه‌ر ()

كه‌وتووه‌, به‌پێشه‌وای شارو وڵاتی كۆچ بۆكراو (إمام دار الهجرة) به‌ناوبانگه‌ كه‌ مه‌دینه‌یه‌.



2- سه‌ره‌تای خوێندنی:

(پێشه‌وا مـالیك) له‌سه‌ره‌تای ژیانی دا گۆرانی سه‌رنجی ڕاده‌كێشێت و

ده‌یه‌وێت به‌دوای دا بڕوات, به‌ڵام دایكی كه‌ ناوی (عالیه‌ی كچی

شه‌ریكه‌) ئافره‌تێكی زۆر خواناس و ووریا بووه‌, زوو هه‌ست

به‌ناله‌باری ئه‌م خولیایه‌ی جگه‌ر گۆشه‌كه‌ی ده‌كات بۆیه‌ ئامۆژگاری

مالیك ده‌كات كه‌واز له‌گۆرانی بهێنێت و ڕوو له‌وه‌رگرتنی وانه‌

شه‌رعیه‌كان (الفقه‌) بكات نه‌ك هه‌رئه‌وه‌نده‌ به‌ڵكو جل و به‌رگی زانایانی

له‌به‌ر ده‌كات و مێزه‌ری بۆده‌پێچێته‌وه‌ وده‌ینێرێت بۆ خوێندن پاشان

مامۆستا (ڕه‌بیعه‌ی كوڕی عبدالرحمان)ی بۆ هه‌ڵ ده‌بژێرێت و پێ ی

ده‌ڵێ بڕۆ بۆ لای فێری ڕه‌وشته‌ به‌رزه‌كه‌ی ببه‌ پێش زانسته‌كه‌ی.



3- پێگه‌یشتنی:

(پێشه‌وا مـالیك) نه‌خشی سه‌ر ئه‌و به‌رده‌یه‌ كه‌ ووتراوه‌: (فێربوونی

زانست له‌منداڵیدا وه‌ك نه‌خشی سه‌ر به‌رد وایه‌) چونكه‌ هه‌ر به‌منداڵی و

به‌جوانترین شێوه‌ وله‌بارتریم زه‌مینه‌دا ده‌ستی به‌خوێندن كردووه‌,

هۆیه‌كانی پێگه‌یشتنی ئیمام مالیك سێ بنه‌مای سه‌ره‌كیان هه‌یه‌ كه‌ ئه‌مانه‌ن:-


أ) بنه‌ماڵه‌و بۆماوه‌ (الوراثة):- بنه‌ماڵه‌كه‌ی ئیمام مالیك هه‌ر

له‌ڕه‌چه‌ڵه‌كدا به‌ خزمه‌ت گوزاری زانست هاتبوون, باوكی هه‌رچه‌نده‌

بژێوی له‌سه‌ر دروست كردن و فرۆشتنی تیر بوو به‌ڵام زانا و

شاره‌زای فه‌رمووده‌كانی پێغه‌مبه‌ری خوا () بوو, ڕۆشنبیرانه‌

هه‌ڵسوكه‌وتی له‌گه‌ڵدا ده‌كرد و ده‌یزانی بۆچی هانی ده‌دات وه‌ك ئیمام

خۆی ده‌یگێڕێته‌وه‌ وده‌فه‌رموێت: (ڕۆژێك باوكم پرسیارێكی كرد له‌ من

و برایه‌كی ترم من وه‌ڵامه‌كه‌م نه‌زانی و براكه‌م زانی, پاشان پێ ی ووتم

تۆ كۆتر سه‌رگه‌رمی كردویت و ناتپه‌رژێته‌ سه‌ر پیاچوونه‌وه‌ی

وانه‌كان, منیش زۆر ڕقم هه‌ستاو چووم بۆلای (ئیبن هورمز)ی

مامۆستام و حه‌وت ساڵ خۆمم یه‌ك لای كرده‌وه‌ بۆ وه‌رگرتنی زانست,

وه‌هه‌روه‌ها باپیریشی تابیعیه‌كی زاناو شاره‌زابووه‌ و یه‌كێكه‌ له‌و

كه‌سانه‌ی له‌كاتی كۆكردنه‌وه‌ و نوسینه‌وه‌ی قورئاندا له‌سه‌رده‌می

خه‌لیفه‌ عوسمانی كوڕی عه‌فاندا قورئانیان نوسیه‌وه‌, وه‌تا سه‌رده‌می

خه‌لیفه‌ عومه‌ری كوڕی عبدالعزیز ژیاوه‌ و خه‌لیفه‌ عومه‌ر له‌كارو

باریدا ڕاوێژی پێ كردوه‌, دایكیشی ئه‌و ئافره‌ته‌ هۆشیاره‌ بوو كه‌ له‌

پێشه‌وه‌ باس كرا چۆن ئه‌ركی په‌روه‌رده‌یی خۆی به‌رامبه‌ر ڕۆڵه‌كه‌ی به‌جێ ده‌هێنا.


ب) ناوه‌ند وده‌ورو به‌ر:- شاری مه‌دینه‌ش كه‌ شوێنی له‌دایك بوون و

پێگه‌یشتنی ئیمام مالیكه‌ یه‌كه‌م پایته‌ختی ئیسلام و سه‌رچاوه‌ی سوننه‌ت

و فه‌توا و نیشته‌جێ ی زۆربه‌ی زۆری هاوه‌ڵه‌ به‌ڕێزه‌كانی پێغه‌مبه‌ری

خوا و () تابیعیه‌كان بووه‌, قوتابخانه‌كه‌شی مزگه‌وته‌كه‌ی پێغه‌مبه‌ری

خوا () بووه‌ كه‌چه‌نده‌ها كۆڕی زانستی تیادا بووه‌ و هه‌ر كۆڕه‌ش

زانایه‌كی به‌توانا سه‌رپه‌رشتی ده‌كرد, بۆیه‌ ئه‌م ناوه‌نده‌ زۆر له‌بار بوو

بۆ ئه‌وه‌ی ئیمام مالیك فێری زانست و زانیاریه‌كی بێ وێنه‌ ببێت.


ج) زیره‌كی و ئاره‌زوو:- حه‌زو ئاره‌زووی ئیمام مالیك بۆ فێر بوونی

وانه‌ شه‌رعیه‌كان له‌ئه‌ندازه‌ به‌ده‌ر بوو كه‌مته‌رخه‌می له‌كۆششدا

نه‌ده‌كرد و ئه‌وه‌نده‌ شه‌یدا بووه‌ هه‌ندێك جار كه‌ ڕۆیشتوه‌ بۆ وانه‌

خوێندن لای مامۆستاكه‌ی خورمای بردووه‌ و داویه‌تی به‌ منداڵانی

ده‌ورو به‌ری مامۆستاو پێی وتوون: هه‌ركه‌س هه‌واڵی مامۆستای

پرسی بڵێن كاری هه‌یه‌, ته‌نانه‌ت فرسه‌تی له‌ كاته‌ تایبه‌ته‌كانی

مامۆستاش هێناوه‌ وه‌ك خۆی ده‌گێڕێته‌وه‌ و ده‌ڵێت: ڕۆژێكی جه‌ژن

دوای نوێژ له‌دڵی خۆمدا ووتم ئه‌مڕۆ مامۆستا (ئیبن شیهاب) كاری نییه‌

وده‌ستی خاڵی یه‌, له‌به‌ر ئه‌وه‌ ڕۆیشتم له‌به‌رده‌م درگاكه‌یاندا دانیشتم

گوێم لێ بوو مامۆستا به‌خزمه‌ت كاره‌كه‌ی ووت: بزانه‌ كێ له‌به‌ر

درگایه‌ ئه‌ویش ته‌ماشای كردوو ووتی: قوتابیه‌ قژ كاڵه‌كه‌یه‌ (واته‌:

مالیك), ووتی بیكه‌ره‌ ژووره‌وه‌, كه‌ڕۆیشتمه‌ ژووره‌وه‌ ووتی: ئه‌تبینم تا

ئێستا نه‌گه‌ڕاویته‌ته‌وه‌ بۆ ماڵی خۆتان؟ وتم نه‌خێر! ووتی هیچت

خواردووه‌؟ ووتم نه‌خێر, ووتی ده‌با خواردنت بۆ بهێنن نان بخۆ, وتم

پێویستم به‌خواردن نی یه‌, ووتی ئه‌ی چیت پێویسته‌؟ ووتم فه‌رمووده‌ی

پێغه‌مبه‌ری خوام () پێ بڵێ با بینوسم, ووتی باشه‌, پێویستیه‌كانی

نوسینه‌وه‌م ده‌رهێنا (40) فه‌رمووده‌ی بۆ گێڕامه‌وه‌, ووتم زیاترم پێ

بڵێ, پاشان ده‌فته‌ره‌كه‌ی دامه‌وه‌و ووتی هه‌سته‌ به‌ڕاستی تۆ زانست

به‌چاكی وه‌رده‌گریت و مافی خۆی پێ ده‌ده‌یت, ووتی به‌سته‌ ئه‌گه‌ر

ئه‌مانه‌ به‌چاكی له‌به‌ر بكه‌یت ئه‌وا دیاره‌ توانای له‌به‌ر كردنت زۆر باشه‌,

منیش ووتم هه‌ر ئێستا له‌به‌رمه‌, ده‌فته‌ره‌كه‌ی لێ وه‌رگرتم و ووتی بۆم

بڵێ, منیش هه‌موویانم له‌به‌ر بۆ ووته‌وه‌, پاشان ده‌فته‌ره‌كه‌ی دامه‌وه‌

ووتی: هه‌سته‌ به‌ڕاستی تۆ زانست به‌چاكی وه‌رده‌گریت و مافی خۆی پێ ده‌ده‌یت.



4- ڕه‌وشت و ئاكاری:

ئیمام مـالیك زۆر گرنگی ده‌دا به‌دیمه‌ن و شێوازی, هه‌میشه‌ جل

وبه‌رگی جوان و ڕێك و پێكی له‌به‌ر ده‌كرد, وه‌ هه‌روه‌ها حه‌زی

له‌خواردنی باشیش ده‌كرد, وه‌ بۆچوونی وابوو كه‌ ئه‌مانه‌ له‌گه‌ڵ

خواناسی و پارێزگاریدا (تقوی) دژ به‌یه‌ك نین و ده‌یفه‌رموو: تواچع له‌

خواناسی و پارێزگاریدایه‌ نه‌ك له‌جل و به‌رگدا وه‌هه‌روه‌ها ده‌یفه‌رموو:

خزمه‌ت كردنی زانست كه‌متر نی یه‌ له‌ خۆیه‌كلا كردنه‌وه‌ بۆ

خواپه‌رستی, كه‌له‌خه‌و هه‌ڵده‌ستا خێرا به‌رگی خه‌وی ده‌گۆڕی ومێزه‌ری

ده‌پێچایه‌وه‌ و تا خۆی ڕێك نه‌كردایه‌ كه‌س نه‌یده‌بینی وه‌ هه‌رگیز

به‌به‌رچاوی خه‌ڵكه‌وه‌ نان و ئاوی نه‌ده‌خوارد و خۆی نه‌ده‌چووه‌ بازاڕ

بۆ كڕینی پێویستیه‌كانی, ده‌یفه‌رموو: جوان نی یه‌ بۆ زانایان خۆیان

بچنه‌ بازاڕ بۆ كڕینی پێویستیه‌كانیان وه‌ ناوماڵه‌كه‌ی ڕازێنرابویه‌وه‌ به‌

فه‌رش وسه‌رین و پاڵپشتی جوان و پڕبوون له‌كه‌ل وپه‌لی به‌نرخ و

نایاب وه‌له‌ناوه‌ڕاستی ماڵه‌كه‌یدا نوسیبوی (ماشاء الله), ئیمام مالیك

دیاری خه‌لیفه‌و كاربه‌ده‌ستانی وه‌رده‌گرت كه‌مسوڵمان وگوێڕایه‌ڵی

ئیسلام بوون , به‌ڵام ڕاستی له‌ڕوویاندا ده‌وت وئامۆژگاری و

سه‌رزه‌نشتیشی ده‌كردن به‌ شێوه‌یه‌ك كه‌شیاوی زانایه‌كی گه‌وره‌ی وه‌ك

خۆی بێت.



5- مامۆستاكانی:

ئیمام مـالیك له (900) مامۆستاوه‌ فه‌رمووده‌ی وه‌رگرتوه‌, له‌وانه‌ی

خۆی ڕازی بووه‌ و له‌خو ڕه‌وشت و زانستیان, (300) مامۆستایان

تابیعی و (600) مامۆستایان تابیعی تابیعین بوون, به‌ڵام ئه‌م

مامۆستایانه‌ی ناویان تۆمار ده‌كه‌ین ڕۆڵی تایبه‌تیان له‌ پێگه‌یاندنی

ئیمام مالیكدا هه‌بووه‌ و په‌روه‌رده‌یان كردوه‌و زانست و فیقه و

فه‌رمووده‌ی لایان خوێندوه‌.


ئه‌وانیش (ڕه‌بیعه‌ی كوڕی عبدالرحمان كه‌ ناسراوه‌ به‌ فه‌روخ, عبدالله

ی كوڕی یه‌زید كه‌ ناسراوه‌ به‌ ئیبن و هورمز, نافیعی كوڕی سه‌رجیس

ناسراوه‌ به‌ نافیعی مه‌ولای عبدالله ی كوڕی عومه‌ر)


محمدی كوڕی موسلم كه‌ ناسراوه‌ به‌ ئیبن و شیهابی زوهری و جعفری

كوڕی محمدی ئه‌نساری, عبدالله ی كوڕی زه‌كوان كه‌ ناسراوه‌ به‌ ئه‌بو

زه‌ناد, محمدی كوڕی مونكه‌دیر, عوروه‌ی كوڕی یه‌حیا.



6- قوتابی یه‌كانی:

ئیمامی مـالیك زۆر قوتابی دڵسۆزی هه‌بوون كه‌ زانست و فه‌رموده‌یان

لێ وه‌رگرتووه‌ و پاشان زۆربه‌یان به‌ ڕۆژهه‌ڵات و ڕۆژ ئاوادا بڵاو

بوونه‌ته‌وه‌ و ئه‌مه‌ك دارانه‌ زانسته‌كه‌یان خستۆته‌ خزمه‌تی ئوممه‌تی

ئیسلام و مه‌زهه‌بی مالیكیشیان بڵاوكردۆته‌وه‌,كه‌ئه‌مه� �� ناوی هه‌ندێكیانه‌ :


ئیمامی شافیعی كه‌ خۆی خاوه‌نی مه‌زهه‌بێكی سه‌ربه‌خۆیه‌و وه‌ هه‌شت

قوتابی له‌شاری مه‌دینه‌دا جێگیر بوون.


(محمدی كوڕی ئیبراهیمی كوڕی دینار, عبدالعزیزی كوڕی ئه‌بو حازم,

عوسمانی كوڕی عیسا, موغه‌یره‌ی كوڕی عبدالرحمان, مه‌عنی كوڕی

عیسا, عبدالملك كوڕی عبدالعزیزی كوڕی ماجشون, عبدالله ی كوڕی

نافعی كوڕی زوبیر, ئه‌بو موسعه‌بی زوهری) .


دوو قوتابیان به‌ره‌و ڕۆژهه‌ڵاتی شاری مه‌دینه‌ كۆچیان كردوه‌: عبدالله

ی كوڕی مه‌سله‌مه‌ی قه‌عه‌نی, ئه‌بو زه‌كه‌ریا, یه‌حیای كوڕی یه‌حیای ته‌میمی .


وه‌ چوار قوتابیان له‌ میسر جێگیر بوون: عبدالرحمانی كوڕی قاسم,

عبدالله ی كوڕی وه‌هب, ئه‌شهه‌بی كوڕی عبدالعزیز, عبدالله ی موڕی حه‌كه‌م.


دووقوتابیشی له‌ ئه‌فریقادا ماونه‌ته‌وه‌: علی كوڕی زیادی تونسی,

عبدالله ی كوڕی غانمی ئه‌فریقی .

قوتابیه‌كیشی له‌ ئه‌نده‌لوس جێگیر بووه‌: كه‌ ئه‌بو محمدی یه‌حیای

كوڕی یه‌حیای ئه‌نده‌لوسی یه‌.


وه‌ دوو قوتابیشی له‌گه‌ڕاندا بوون و به‌ته‌واوی له‌ وڵاتێكدا جێگیر

نه‌بوون: ئه‌بو موسعه‌ب موتریفی كوڕی عبدالله, ئه‌سه‌دی كوڕی فورات.



7- كتێبه‌كانی مه‌زهه‌بی ئیمام مالیك:


ئه‌و كتێبانه‌ی ئیمام مـالیك خۆی نوسیویه‌تی :


(الموطأ)


تفسیر القران.


نامه‌یه‌ك بۆ ئیبن وه‌هه‌ب له‌ ڕه‌دی قه‌ده‌ریه‌كاندا.


نامه‌یه‌ك ده‌رباره‌ی حوكمی دادگه‌ری.


نامه‌یه‌ك بۆ ئیبن غسان له‌ فه‌توادا.


كتێبی السرور.


نامه‌یه‌كی ئامۆژگاری بۆ له‌یسی كوڕی سه‌عد.


ئه‌و كتێبانه‌ی قوتابیه‌كانی نوسیویانه‌:


(المدونة) عبدالسلامی كوڕی سعید ناسراو به‌ (سحنون) نوسیویه‌تی.


(السدیة) ئه‌سه‌دی كوڕی فورات نوسیویه‌تی.


(الواضحة) عبدالملیكی كوڕی حبیبی ئه‌نده‌له‌سی نوسیویه‌تی.


(العتبیة) محمدی كوڕی ئه‌حمه‌دی عه‌ته‌بی نوسیویه‌تی.


(الموازیة) محمدی كوڕی ابراهیم ناسراو به‌ ابن المواز نوسیویه‌تی.


8- ئیمام مـالیك و ووته‌ی زانایان ده‌رباره‌ی:

ئیمام شافیعی ده‌ڵێت: مالیك مامۆستامه‌ و زانستم لێ وه‌رگرتووه‌, ئه‌گه‌ر

باسی زانایان كرا مالیك وه‌ك ئه‌ستێره‌یه‌ له‌ناویاندا, كه‌س وه‌ك مالیك چاكه‌ی نی یه‌ به‌سه‌رمه‌وه‌.


(ئه‌حیای كوڕی سه‌عید و یه‌حیای كوڕی مه‌عین) ده‌ڵێن: مـالیك ( ئه‌میر

موئمینینه‌) له‌شاره‌زایی دا بۆ فه‌رموده‌كانی پێغه‌مبه‌ری خوا (صلى الله علیه وسلم).



ئیمام بوخاری ده‌ڵێت: ڕاسترین سه‌نه‌د سه‌نه‌دی مالیكه‌ له‌ نافیعه‌وه‌ وه‌ له‌ ئیبن و عومه‌ره‌وه‌.

ئیبن مه‌هدی ده‌ڵێت: سوفیانی سه‌وری ئیمامه‌ له‌ فه‌رمووده‌دا نه‌ك له‌

سوننه‌ت دا, ئه‌وزاعیش ئیمامه‌ له‌ سوننه‌ت دا نه‌ك فه‌رموده‌ به‌ڵام

ئیمامی مـالیكی كوڕی ئه‌نه‌س ئیمامه‌ له‌ هه‌ردووكیاندا.



ئه‌بو قودامه‌ ئه‌ڵێت: مالیك له‌هه‌موو خه‌ڵكی سه‌رده‌می خۆی توانای له‌به‌ر كردنی زیاتر بوو.


9- ئیمام مالیك و فه‌رموده‌ پیرۆزه‌كانی پێغه‌مبه‌ری خوا ():

ئیمام مالیك كاتێك كه‌ فه‌رموده‌ی ده‌گێڕیه‌وه‌ مه‌رجه‌كانی فه‌رمووده‌

گێڕانه‌وه‌ی ده‌چه‌سپاند به‌سه‌ر ئه‌و كه‌سانه‌دا كه‌ فه‌رمووده‌ی لێ

وه‌رده‌گرتن وه‌كاتێك فه‌توای ده‌دا ڕونی ده‌كرده‌وه‌ و دیاری ده‌كرد كه‌كێ

پیاوی فه‌توا دانه‌, وه‌ ده‌یفه‌رموو كه‌سانێكی وه‌هام دیوه‌ له‌م شاره‌دا

(مه‌دینه‌) ئه‌گه‌ر داوای باران بارینیان بكردایه‌ ده‌باری وه‌ به‌ڕاستی

شاره‌زاش بوون له‌ زانست وفه‌رمووده‌دا به‌ڵام من هیچم لێ

وه‌رنه‌گرتوون چونكه‌ ئه‌م كاره‌ پێویستی به‌ كه‌سانێك هه‌یه‌ كه‌

پارێزگاری و ترسی خوایان هه‌بێت له‌هه‌مان كاتدا زیره‌ك و وریاو

خاوه‌نی مێشكێكی به‌هێزبن, بزانن چی وه‌رده‌گرن و چۆنی ده‌كێڕنه‌وه‌,

ئیمامی مالیك خزمه‌ت كارێكی به‌ ده‌ست پاك و به‌ئه‌مه‌كی فه‌رمووده‌كانی پێغه‌مبه‌ری خوا () بوو.


پارێزگاری شه‌ریعه‌ت و بیرو باوه‌ڕی ئیسلامی ئه‌وه‌ ده‌خوازێت كه‌

هه‌موو ڕێگه‌یه‌ك بگریته‌ به‌ر بۆ پاراستنی فه‌رمووده‌ و ئه‌وه‌ی له‌

پێغه‌مبه‌ری خواوه‌ () ده‌گێڕدرێته‌وه‌ , هه‌رله‌به‌ر ئه‌مه‌یه‌ ده‌ڵێت:

به‌ڕاستی ئه‌م زانستی دینه‌ بزانن له‌ كێ ی وه‌رده‌گرن وه‌ هه‌روه‌ها

ده‌ڵێت گه‌یشتوم به (70) پیاو ئه‌وانه‌ی ڕاسته‌وخۆ پێغه‌مبه‌ری خواوه‌ () باسیان ده‌گێڕایه‌وه‌, به‌بێ ئه‌وه‌ی هیچیان لێ وه‌رگرم وه‌ هه‌ریه‌كێ

له‌وانه‌ ئه‌گه‌ر دارایی مسوڵمانانت (بیت المال) بدایه‌ته‌ده‌ستیان

خیانه‌تیان لێ نه‌ده‌كرد به‌ڵام ئه‌هلی ئه‌م كاره‌ نه‌بوون (مه‌به‌ست

فه‌رموده‌ گێڕانه‌وه‌), وه‌كاتێك ئیمام نیازی گێڕانه‌وه‌ی فه‌رموده‌ی

هه‌بوایه‌ ده‌ست نوێژی ده‌شۆری وباشترین به‌رگی له‌به‌ر ده‌كرد و

به‌جوانترین شێوه‌ مێزه‌ره‌كه‌ی ده‌پێچایه‌وه‌ و ڕیشی داده‌هێنا, لێیان

پرسی بۆچی واده‌كه‌ی؟ فه‌رمووی: ڕێز له‌ فه‌رموده‌ی پێغه‌مبه‌ری خوا

() ده‌گرم, له‌كاتی گێڕانه‌وه‌ی فه‌رموده‌دا نه‌ده‌كۆكی و تفی فڕێ نه‌ئه‌دا ویاری به‌ڕیشی نه‌ده‌كرد.



10- ئیمام مالیك و فه‌توادان:

له‌به‌ر شاره‌زایی ولێهاتویی هه‌ر به‌گه‌نجی له‌ مزگه‌وتی پێغه‌مبه‌ری خوا

() ده‌ستی كرد به‌ فه‌توادان, په‌نجا ساڵ فه‌توای داوه‌ له‌ مه‌دینه‌دا بۆ

مسوڵمانان به‌بێ ئه‌وه‌ی هه‌ڵه‌یه‌كی لێ ده‌ربكه‌وێ یان ووته‌و كرده‌وه‌ی

نابه‌جێ ی لێ بوه‌شێته‌وه‌, كۆڕه‌كانی كۆڕی زانست بوون, ووته‌ی بێ

كه‌ڵك و ده‌نگ به‌رزكردنه‌وه‌ی تێدا نه‌بوو, ناوبانگی به‌ هه‌موو جیهانی

ئیسلامی دا بڵاو بۆیه‌وه‌, پۆل پۆل نوێنه‌ری زانایان و ئه‌وانه‌ی

پرسیاریان هه‌بوو ڕوویان ده‌كرده‌ مه‌دینه‌ به‌ تایبه‌ت له‌كاتی حه‌جدا به‌

نۆبه‌ت وته‌رتیب به‌شداری كۆڕه‌كه‌یان ده‌كرد, حه‌سه‌نی كوڕی ڕه‌بیع

كه‌له‌سه‌رده‌می ئیمامدا ژیاوه‌ سه‌ردانی مه‌دینه‌ی كردوه‌ بۆ چاوپێكه‌وتنی

و به‌شداری كۆڕه‌كانی, ئه‌و دیمه‌نه‌مان بۆ ده‌گێڕێته‌وه‌ و ده‌ڵێت: من

له‌به‌ر درگای ماڵی ئیمام مالك بووم به‌ده‌نگی به‌رز هاوار كرا باخه‌ڵكی

حیجاز بچنه‌ ژووره‌وه‌, ته‌نها ئه‌وانه‌ چونه‌ ژووره‌وه‌, پاشان بانگی

خه‌ڵكی شام كرا, پاشان خه‌ڵكی عێراق وه‌ ده‌ڵێ ئێمه‌ ئاخیر كه‌س بووین

كه‌ چوینه‌ ژووره‌وه‌, حه‌ممادی كوڕی ئه‌بو حه‌نیفه‌شمان له‌گه‌ڵ دا بوو,

وه‌ ئیمام ده‌رباره‌ی فه‌توادان ده‌فه‌رموێت: نابێت هه‌ركه‌س به‌

ئاره‌زووی خۆی له‌مزگه‌وتدا دابنیشێت و ده‌ست بكات به‌ فه‌توادان, تا

ڕاوێژ به‌كه‌سانی شاره‌زاو خواناس نه‌كات نابێت فه‌توا بدات, وه‌ من

دانه‌نیشتبوم بۆ فه‌توا دان تا (70) كه‌س له‌ وانه‌ شاره‌زا وخواناسه‌كان

شایه‌تیان نه‌داوه‌ كه‌ من بۆ ئه‌و كاره‌ شیاوم.



11- ئیمام مالیك و سیاسه‌ت:

ئیمام مالیك نه‌یویستوه‌ به‌شداری به‌ڕێوه‌بردنی كاروباری ووڵات

وسیاسه‌ت بكات به‌ڵام زانا و خواناسێكی وه‌ك ئیمامی مالیكیش

نه‌یده‌توانی چاوی خۆی له‌ به‌رامبه‌ر ڕوداوه‌كاندا بنوقێنێت و هه‌ڵوێستی

خۆی قوت بداته‌وه‌ بۆیه‌ دیمه‌نی سیاسی ئیمام له‌ چوار چێوه‌ی دیدو

بۆچۆنه‌كانیه‌وه‌ ده‌رده‌كه‌وێت و ڕوون ده‌بێته‌وه‌ كاتێ پرسیاری

لێده‌كرێت ئایا دروسته‌ كوشتنی ئه‌و كه‌سانه‌ی له‌ خه‌لیفه‌

هه‌ڵگه‌ڕاونه‌ته‌وه‌؟ له‌وه‌ڵامدا ده‌ڵێ: به‌ڵێ ئگه‌ر له‌ خه‌لیفه‌یه‌كی وه‌كو

عومه‌ری كوڕی عبدالعزیز هه‌ڵ گه‌ڕابوونه‌وه‌, وه‌كاتێ خه‌ڵكی

ئه‌نده‌لوس لای ئیمام باسی خواناسی وداد په‌روه‌ری ئه‌میره‌كه‌یان

ده‌كه‌ن ئیمامیش ده‌ڵێت: خۆزگه‌ خوای گه‌وره‌ ئه‌م وڵاته‌شی به‌ كه‌سێكی

وێنه‌ی ئه‌و ئاوه‌دان بكردایه‌ته‌وه‌ وه‌ كاتێك محمدی كوڕی عبدالله كه‌ به‌

(محمد نفس الزكیة) به‌ناوبانگه‌ شۆڕش ده‌كات دژی خه‌لیفه‌ی

عه‌بباسی, ئیمام خه‌ڵكی هان ده‌دات تا پشتیوانی محمد بكه‌ن و ڕا

بپه‌ڕن, وه‌ كه‌ لێ ی ده‌پرسن ئێمه‌ به‌یعه‌تمان داوه‌ به‌ ئه‌بو جه‌عفه‌ری

خه‌لیفه‌ی عه‌بباسی؟ ده‌ڵێ: ئێوه‌ به‌یعه‌تتان به‌زۆر لێ وه‌رگیراوه‌ زۆر

لێكراویش سوێنی له‌سه‌ر نی یه‌ وه‌ له‌سه‌ر ئه‌م هه‌ڵوێسته‌ والی مه‌دینه‌

بانگی ده‌كات و ئه‌وه‌نده‌ی قامچی لێ ده‌دات تا شانی ده‌رده‌چێت,

جه‌ماوه‌ریش به‌بیستنی هه‌واڵی گیران ولێدانی ئیمام مالیك توڕه‌ ده‌بن

وده‌ناڵسكێن, تا خه‌لیفه‌ ترسی لێ ده‌نیشێت ونوێنه‌ری خۆی ده‌نێرێ

بۆلای ئیمام وبه‌ڵێنیشی ده‌داتێ كه‌ خه‌لیفه‌ خۆی له‌كاتی حه‌جدا دێت بۆ

مه‌دینه‌ بۆ ئاشت كردنه‌وه‌ وڕازی كردنی ئیمام مالیك.



12- كتێبی ( الموطأ):

ئه‌بو جه‌عفه‌ری مه‌نێور خه‌لیفه‌ی عه‌بباسی كاتێ دێت بۆ شاری مه‌دینه‌

بۆ ئاشت كردنه‌وه‌ی ئیمام مالیك پاش هه‌ندێك ووت ووێژ له‌گه‌ڵی دا پێ

ی ده‌ڵێ: ئه‌ی ئه‌بو عبدالله ئه‌و زانسته‌ كۆ بكه‌ره‌وه‌ و بیخه‌ره‌ دوو توێ

ی كتێبێكه‌وه‌ به‌ڵام ڕێگه‌یه‌كی مام ناوه‌ندی بگره‌ له‌بیرو بۆچون و

حوكمی مه‌سئه‌له‌كاندا ئه‌وه‌ی زانا دیاریه‌كان و هاوه‌ڵان یه‌ك ده‌نگ

بوون له‌سه‌ری بۆ ئه‌وه‌ی بینێرین بۆ شاره‌كان و به‌ناو خه‌ڵكدا بڵاوی

بكه‌ینه‌وه‌ و په‌یمانیان لێ وه‌ربگرین, كاری پێ بكه‌ن و پێچه‌وانه‌ی

نه‌جوڵێنه‌وه‌, پاش ئه‌وه‌ی خه‌لیفه‌ سیقه‌ی خۆی ده‌رده‌بڕێت بۆ زانستی

ئیمام مالیك به‌ تایبه‌تی و خه‌ڵكی مه‌دینه‌ش به‌ گشتی ئیمامی مالیك

ده‌ست ده‌داته‌ ئه‌م كاره‌ پیرۆزه‌ و ماوه‌ی (11) ساڵ به‌رده‌وام ده‌بێت بۆ

فه‌رمووده‌ وسوننه‌تی پێغه‌مبه‌ری خوا ()و بۆچوونی زانایانی مه‌دینه‌

كۆده‌كاته‌وه‌ له‌ دووتوێ ی كتێبێكدا وه‌ ناوی ده‌نێ (الموطأ) كه‌ له‌ زمانی

عه‌ره‌بیدا به‌ مانای هۆ بۆ ئاسان كاری فراوان كاری دێت به‌و مانا ئه‌م

كتێبه‌ ڕێگایه‌كی ئاسانه‌ بۆ مسوڵمانان تا به‌هۆیه‌وه‌ له‌دینه‌كه‌یان تێ بگه‌ن و به‌ فراوانی و كراوه‌یی .


ئیمام شافیعی ده‌رباره‌ی (الموطأ) ده‌فه‌رموێت: له‌سه‌ر زه‌ویدا جگه‌ له‌

قورئان كتێب نی یه‌ به‌قه‌ده‌ر (الموطأ)ی ئیمام مالیك صحیح بێت.



13- نمونه‌یه‌ك له‌ ئازایه‌تی ئیمام مالیك:

خه‌لیفه‌ی عه‌باسی هارونه‌ ڕه‌شید سوێندێك ده‌خوات و پاشان ناچار

ده‌بێت وده‌یشكێنێت, بۆ كه‌فاره‌تی شكاندنی سوێنده‌كه‌ی پرسیار ده‌كات

له‌كۆمه‌ڵێك زانا ده‌ڵێن به‌نده‌یه‌ك ئازاد بكه‌ به‌ڵام كاتێك له‌ ئیمام مالیك

ده‌پرسێت ده‌ڵێت: ده‌بێت سێ ڕۆژ به‌ڕۆژو ببیت! خه‌لیفه‌ش ده‌ڵێ بۆ من

هیچم نی یه‌ وا سێ ڕۆژ به‌ڕۆژو بم؟ له‌به‌ر خۆیه‌وه‌ ئه‌م ئایه‌ته‌

ده‌خوێنێته‌وه‌ كه‌ خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رموێت: (فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلاثَةِ

أَيَّامٍ) (سورة: البقرة, اية:196), وه‌ درێژه‌ ده‌دات به‌ قسه‌كانی وده‌ڵێ:

ئه‌ی مالیك تۆ منت له‌جێ ی كه‌سێك دانا كه‌هیچی نه‌بێت, ئیمام مالیكیش

وه‌ك زانایه‌كی ئازاو فیقهێكی دامه‌زراو ده‌ڵێ ئه‌ی ئه‌میری ئیمانداران

ئه‌وه‌ی ئه‌وه‌تا له‌ژێر ده‌ستت دا خۆماڵی تۆ نی یه‌ هه‌رده‌بێت سێ ڕۆژ به‌ڕۆژو بیت.



14- ئیمام مالیك و ئامۆژگاری خه‌لیفه‌:

خه‌لیفه‌ هارونه‌ ڕه‌شید دێت بۆ مه‌دینه‌و سه‌ردانی ئیمام مالیك ده‌كات,

پێشه‌وا مالیكیش ده‌ڕواته‌وه‌ بۆ سه‌ردانی, كاتێك ده‌ڕواته‌ ژووره‌وه‌

ده‌بینێت خه‌لیفه‌ خه‌ریكی شه‌تڕه‌نج كردنه‌ بۆیه‌ دانانیشێت و ڕووی

ده‌كاته‌ خه‌لیفه‌و ده‌ڵێ: ئایا ئه‌مه‌ ڕاسته‌ ئه‌ی ئه‌میری ئیمانداران؟

خه‌لیفه‌ش ده‌ڵێ نه‌خێر, ئه‌میش ده‌فه‌رموێ: (فماذا بعد الحق الا الضلال)

واته‌: ئه‌ی ئایه‌ له‌ حه‌ق و ڕاستی به‌ولاوه‌ گومڕای نی یه‌؟ خه‌لیفه‌

شه‌رم ده‌یگرێ و به‌پێ شه‌تره‌نجه‌كه‌ فڕێ ده‌دات وده‌ڵێ نابێت جارێكی

تر شه‌تره‌نج له‌به‌ر ده‌ستی خۆمدا ببینم.


15- هه‌ندێ له‌ ووته‌ به‌نرخ و جوانه‌كانی ئیمام مالیك:


- زانست ڕوناكیه‌كه‌ (نور) له‌ دڵێكدا جێگیر نابێت كه‌ پارێزگارو له‌خوا ترس نه‌بێت.


- پێویسته‌ زانایان دوور بكه‌ونه‌وه‌ له‌ سوعبه‌ت وگاڵته‌ به‌تایبه‌ت كاتێ باسی زانست ده‌كرێت.


- یه‌كێك له‌ ڕه‌وشته‌كانی زانا ئه‌وه‌یه‌ كه‌ پێكه‌نینی ته‌نها زه‌رده‌خه‌نه‌یه‌.

- خه‌ڵكی (16) مانگ له‌ نوێژدا ڕویان ده‌كرده‌ قودس پاشان فه‌رمانیان

پێ كرا ڕوو بكه‌نه‌ كه‌عبه‌, خوای گه‌وره‌ ده‌رباره‌ی ئه‌و نوێژه‌ی ڕوو

له‌قودس كردبوویان ده‌فه‌رموێت: (وَمَا كَانَ اللّهُ لِيُضِيعَ إِيمَانَكُمْ) سورة:

البقرة, ایة: 143), واته‌: ئه‌و نوێژانه‌ی ڕووه‌و قودس كردوتانه‌ لای

خوا وون نابن, نوێژ به‌ باوه‌ڕ ناوده‌بات, بۆیه‌ من به‌م ئایه‌ته‌ ووته‌ی

مورجیئه‌م بیر ده‌كه‌وێته‌وه‌ كه‌ده‌ڵێن نوێژ به‌شێك نی یه‌ له‌ باوه‌ڕ.



- باوه‌ڕ (ایمان) ووته‌ و كرده‌وه‌یه‌.


- خوای گه‌وره‌ له‌ئاسماندایه‌ و زانینی له‌هه‌موو جێگه‌یه‌كدایه‌.


- ئه‌هلی سوننه‌ت ئه‌وانه‌ن كه‌به‌هیچ له‌قه‌بێكی تر نه‌ناسراون, نه‌ جه‌همیه‌ وه‌ نه‌قه‌ده‌ری.

- ئیستیوا (الاستواء) شتێكی زانراوه‌, به‌ڵام ئه‌قڵی ئینسان په‌ی به‌

چۆنیه‌تیه‌كه‌ی نابات, بڕوابوون پێ ی پێویسته‌و پرسیار كردن ده‌رباره‌ی بیدعه‌یه‌.



16- سه‌رچاوه‌كانی (فقه) لای ئیمامی مالیك:


ئیمامی مـالیك له‌زانستی (فقه‌)دا پشتی به‌ پێنج سه‌رچاوه‌ی بنچینه‌یی و چواری لاوه‌كی به‌ستبوو كه‌ ئه‌مانه‌ن:-


1) قورئانی پیرۆز.


2) سوننه‌تی پێغه‌مبه‌ری خوا ().


3) ووته‌و بۆچوونی هاوه‌ڵانی پێغه‌مبه‌ری خوا ().


4) كۆی یه‌ك ده‌نگی زانایان (الاجماع).


5) كرده‌وه‌ی خه‌ڵكی مه‌دینه‌.




- وه‌هه‌ندێك جار كاری به‌ (المظالح المرسلة) به‌رژه‌وه‌ندیه‌ به‌ره‌ڵاكراوه‌كان كردووه‌ به‌م سێ مه‌رجه‌ی خواره‌وه‌:


أ: پێچه‌وانه‌ی یه‌كێك له‌بنچینه‌كانی ئیسلام یان به‌ڵگه‌یه‌كی به‌هێز نه‌بێت.


ب: به‌رژه‌وه‌ندیه‌كه‌ لای شاره‌زایان په‌سه‌ند بێت.


ج: ببێ به‌هۆی لابردن وهه‌ڵگرتنی ناڕه‌حه‌تی یه‌ك.


17- وه‌فات و ماڵئاوای كردنی له‌ ژیان:

ئیمام له‌ ڕۆژی یه‌ك شه‌ممه‌ی (20/ ربیع ئه‌وه‌لی/ 169 كۆچی)دا پاش

(21) ڕۆژ له‌نه‌خۆشی ماڵئاوای له‌دونیا ده‌كات, له‌دوای خۆی (3)

كوڕی به‌ناوی یه‌حیا و محمد و حماد وه‌ كچێك به‌ناوی (فاتمه‌)ی له‌دوا

به‌جێ ده‌مێنێت له‌گه‌ڵ زانستێكی گه‌وره‌ و فراوانی وادا كه‌ هه‌تا ڕۆژی

دوایی پاداشتی خه‌یری بۆ ده‌نوسرێت ان شاء الله خوای گه‌وره‌ به‌ به‌هه‌شتی به‌رینی شاد بكات. امین


زانای به‌ناوبانگی کورد ئیبن خه‌له‌کان

ه‌ ئیبن خه‌له‌کان نازناوی زانای به‌ناوبانگی کورد "ئه‌حمه‌دی کوڕي

محمدی کوڕی ئیبراهیمی کوڕی ئه‌بوبه‌کری کوڕی خه‌له‌کانی

به‌رمه‌کی"ه‌ که‌ به‌ بنه‌چه‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ سه‌ر مالکی کوڕی جه‌عفه‌ری

 کوڕی یه‌حیای کوڕی به‌رمه‌کی سه‌ر به‌ بنه‌ماڵه‌ی به‌رمه‌کییه‌کانه‌. له‌

ساڵی (608)ێ كۆچێ كه‌ ده‌کاته‌ ساڵی (1211)ی زاینی له‌ شاری

 هه‌ولێری ئێستا له‌دایک بووه‌ و ، له‌ ساڵی (1282)ی زاینی له‌

دیمه‌شق وه‌فاتی کردووه‌. سه‌باره‌ت به‌ گه‌ڕانه‌وه‌ی بۆ سه‌ر بنه‌ماڵه‌ی
 
به‌رمه‌کییه‌کان ده‌ڵێن ڕاست ناکات. بۆیه‌ ڕۆژێک خۆی له‌ هاوڕێکانی
 
ده‌پرسێ که‌ ئایا خه‌ڵکی دیمه‌شق سه‌باره‌ت به‌وه‌ چی ده‌ڵێن. ئه‌وانیش

له‌ وه‌ڵامدا ده‌ڵێن: له‌وه‌دا به‌ درۆزنت ده‌زانن و ، ئه‌ویش ده‌ڵێ: ئه‌گه‌ر

درۆم بکردایه‌ ده‌مووت که‌ من ده‌گه‌ڕێمه‌وه‌ سه‌ر عه‌باس ، یان عه‌لی

کوڕی ئه‌بی تالیب ، یان یه‌کێک له‌ یاوه‌ران. درۆی گه‌ڕانه‌وه‌ سه‌ر

نه‌ته‌وه‌یه‌ک که‌ فارس بوون و هیچ ئاسه‌وارێکیشیان نه‌ماوه‌ سودی چییه‌؟

"شه‌ره‌فه‌ددینی کوڕی مسته‌وفی"ی خاوه‌نی کتێبی "مێژووی ئه‌ربیل"

 بنه‌چه‌ی ئیبن خه‌له‌کان ده‌گێڕێته‌وه‌ بۆ سه‌ر به‌رمه‌کییه‌کان. ئیبن

خه‌له‌کان لای کوڕه‌که‌ی خۆی "موسا" وتوویه‌تی که‌ ئه‌و سه‌ر به‌

بنه‌ماڵه‌یه‌کی کورده‌ و ناویان "زه‌رزاری" بووه‌. واته‌: به‌چکه‌ی گورگ.

دوکتۆر ئه‌حمه‌د خه‌لیل ده‌ڵێ: کاتێک ده‌گه‌ڕام به‌ دوای مێژووی کورد دا

بۆم ده‌رکه‌وت که‌ توێژه‌ره‌وه‌ی ئینگلیزی "ویلیام ئێگلتون" له‌ دوو

جێی کتێبه‌که‌یدا "ده‌روازه‌یه‌ک به‌ ڕووی فه‌رشی کورد و چنراوه‌کانی

 تریاندا" ئاماژه‌ی بۆ خێڵی "زه‌رزار" کردووه‌. ئه‌و کتێبه‌ به‌ زمانی

ئینگلیزی له‌ ساڵی (1988) له‌ به‌ریتانیا ده‌رچووه‌. ئه‌و توێژه‌ره‌وه‌یه‌

کاتێک باسی خێڵه‌کانی کوردی نیشته‌جێی ڕۆژئاوای ئازربایجانی

کردووه‌ ، ئاماژه‌ی بۆ ئه‌و خێڵه‌ش کردووه‌.

بۆ ئه‌وه‌ی که‌ خێڵێکی کورد نیشته‌جێی ناوچه‌یه‌ک بێت و له‌ ناوچه‌یه‌کی

تر بوونی هه‌بێت ، ئه‌وه‌ شتێکی سروشتییه‌ ، چونکه‌ له‌ کۆمه‌ڵگه‌ی

 کورده‌واریدا شتی وا ده‌بێت هه‌روه‌ک چۆن خێڵه‌کانی قه‌یس و شه‌مه‌ر

که‌ له‌ بنه‌ڕه‌تدا دانیشتووی نیوه‌دورگه‌ی عه‌ره‌ب بوون و بوونیان له‌

عێراق و شامیش هه‌یه‌. ئیبن خه‌له‌کانیش بنه‌چه‌ی خۆی بردۆته‌وه‌ سه‌ر

 به‌رمه‌کی و خێڵی زه‌رزار.

ئیبن خه‌له‌کان که‌ دوو کاری گرنگی له‌ خۆیدا کۆکردۆته‌وه‌ ، یه‌کێکیان

دادوه‌ری و ئه‌وی تریان مێژوو نووس ، شتێکی نه‌شیاوه‌ که‌ بنه‌چه‌ی

خۆی نه‌نووسێت. بۆ ئه‌وه‌ش که‌ خۆی فارسه‌کانی به‌ فورسی مه‌جوس

ناوبردووه‌ ئه‌وه‌ له‌سه‌ر زمانی ڕه‌شه‌ خه‌ڵکه‌وه‌ بووه‌ و ، له‌ناو خه‌ڵکدا

وایان پێوتوون. خه‌ڵکی ئه‌وه‌یان زانیوه‌ که‌ به‌رمه‌کییه‌کان فارس بوون

 و فارسیش له‌ پێش ئیسلامدا ئاگر په‌رست بوون.

هۆکاری تێکه‌ڵ بوونی ناوی کورد به‌ فارس و عه‌جه‌م ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ

ئه‌وه‌ی که‌ کورد پێش هاتنی ئیسلام بۆ ناوچه‌کانیان سه‌ر به‌ ده‌وڵه‌تی

ساسانی فارس بوون و ، بردنه‌وه‌یان بۆ سه‌ر ساسانییه‌کان

مه‌سه‌له‌یه‌کی سیاسی بووه‌ و هیچ په‌یوه‌ندییه‌کی به‌ بنه‌چه‌ی

نه‌ته‌وایه‌تییه‌وه‌ نه‌بووه‌. له‌ سه‌ده‌ی شه‌شه‌می زاینیدا ده‌وڵه‌تی

"ئه‌خمینییه‌کان" ، که‌ فارس بوون ، نازناوی "پاشای میدی" و ناوی

 پاشاکانی میدیایان له‌ پاشاکانی خۆیان ده‌نا ، له‌وانه‌: کۆڕشی دووه‌م و

 قه‌میزی کوڕی و دارای یه‌که‌می جێنشینی. میدیه‌کانیش پێش فارس

ده‌وڵه‌تی خۆیان هه‌بووه‌ و فارس له‌ بن ڕکێفی ئه‌واندا بوون.

(سه‌نته‌ری لێکۆڵینه‌وه‌ی سیاسی: لێره‌دا جێی خۆیه‌تی ئاماژه‌ بۆ ئه‌وه‌

 بکه‌ین که‌ ئێستا قه‌یرانێکی گه‌وره‌ له‌ سه‌ر سروودی "ئه‌ی ڕه‌قیب"

هه‌یه‌ که‌ تیایدا شاعیر بنه‌چه‌ی کورد ده‌باته‌وه‌ بۆ سه‌ر میدیا و که‌ی

 خوسره‌و و ، گه‌لێک له‌ خه‌ڵکی کورد پێیان وایه‌ ئه‌وه‌ ڕاست نییه‌ و ،

 که‌ی خوسره‌و فارس بووه‌).

باکگراوندی زانستیی ئیبن خه‌له‌کان

ئیبن خه‌له‌کان له‌ بنه‌ماڵه‌یه‌کی ناسراوی مه‌یدانی دینداری و زانستی

دینی بووه‌. "شه‌هابه‌ددین محمد"ی باوکی بۆ فیربوونی زانست چۆته‌

شام و میسر و عێراق و ، له‌ شاری موسڵ و به‌غداد وانه‌ی فیقهی

خوێندووه‌. یه‌کێک له‌ هاوڕێکانی ناوی عیزه‌دین بووه‌ که‌ به‌ "ئیبن

ئه‌سیر" ناسراو بووه‌. هه‌روه‌ها هاوڕێی "ئیبن شه‌داد"ی قازی بووه‌.

باوکی ئیبن خه‌له‌کان دوای ئه‌وه‌ی ماوه‌یه‌کی زۆر له‌ موسڵ ده‌مێنێته‌وه‌

 ده‌گوێزێته‌وه‌ بۆ شاری ئه‌ربیل و له‌وێ لای حاکمی ئه‌ربیل

"موزه‌فه‌ره‌ددین"ی مێردی خوشکه‌که‌ی سه‌لاحه‌ددینی ئه‌یوبی

ڕێزێکی تایبه‌تی ده‌بێت و ده‌کرێته‌ مامۆستا له‌ قوتابخانه‌ی

"موزه‌فه‌رییه‌" و ، له‌ بواری فه‌توادا ناوبانگ ده‌رده‌کات.

ئیبن خه‌له‌کان کوڕه‌ بچکۆله‌ی شه‌هابه‌ددین بووه‌ و له‌ ساڵی (608)ی

کۆچیدا له‌دایک بووه‌. ته‌مه‌نی دوو ساڵان بووه‌ که‌ باوکی وه‌فاتی

کردووه‌. شه‌هابه‌ددین حه‌زی کردووه‌ ئه‌م کوڕه‌ی ڕێگای زانستی دینی

بگرێ. ئه‌ویش ئاواته‌که‌ی باوکی هێناوه‌ته‌دی و بڕوانامه‌ی زانستی له‌

 گه‌وره‌ زاناکانی سه‌رده‌می خۆی وه‌رگرتووه‌. ئیبن خه‌له‌کان له‌

قوتابخانه‌ی موزه‌فه‌رییه‌ ده‌ستی کردووه‌ به‌ خوێندن و له‌ مه‌جلیسی

زانای به‌ناوبانگ "ئه‌بولبه‌ره‌کات"ی ناسراو به‌ "ئیبن مسته‌وفی"

دانیشتووه‌. له‌ ساڵی (621)ی کۆچیدا سه‌حیحی بوخاری لای زانای

به‌ناوبانگ "عه‌لی کوڕی ئه‌بی جه‌عفه‌ر محمدی کوڕی هیبه‌توڵا

الموکه‌ڕه‌م السوفی به‌غدادی خوێندووه‌.

ئیبن خه‌له‌کان هێشتا ته‌مه‌نی (18) ساڵی پڕ نه‌کردۆته‌وه‌ که‌ ئه‌ربیلی

به‌جێ هێشتووه‌ و ، بۆ زیاتر خوێندن ڕووی له‌ جێیه‌کانی تر کردووه‌.

 له‌ گه‌ڵ خۆی براکه‌یی و چه‌ند کتێبێکی بردووه‌ و به‌نیاز نه‌بووه‌

بگه‌ڕێته‌وه‌ بۆ ئه‌ربیل. سه‌ره‌تا له‌ شاری موسڵ گیرساوه‌ته‌وه‌ و له‌وێ

له‌سه‌ر ده‌ستی که‌ماله‌ددین موسای کوڕی یونس وانه‌ی خوێندووه‌ و

، هێنده‌ هۆگری ئه‌و زانایه‌ بووه‌ و بۆی بۆته‌ سه‌رچاوه‌ی زانست که‌

بڕیاری داوه‌ ئه‌گه‌ر ژنی هێنا و کوڕێکی بوو ناوی بنێ یونس.

ئیبن خه‌له‌کان دوای موسڵ رووی کردۆته‌ حه‌ڕان و له‌وێشه‌وه‌ چۆته‌

شاری حه‌له‌ب و ، بوونی له‌ شاری حه‌له‌ب گونجاوترین هه‌ل بووه‌ بۆی

 ، چونکه‌ لای "به‌هاددینی کوڕی شه‌داد"ی قازی و ، "جه‌ماله‌ددین

ئه‌بوبه‌کر ماهاتی"فه‌قیه‌ و ، "ئیبن خه‌باز"ی موسڵی و "مۆفه‌قه‌ددینی

 کوڕی یه‌عیش" وانه‌ی دینی خوێندووه‌. چاویشی به‌ مێژوونووسی

به‌ناوبانگ "عیززه‌دین ئیبن ئه‌سیر"ی هاوڕیی باوکی که‌وتووه‌.

له‌ ساڵی (632) کۆچیدا ڕووی کردۆته‌ دیمه‌شق و ، له‌وێ ته‌فسیر و

 حه‌دیس و فقهی له‌ لای شێخ ئیبن سه‌لاحی شاره‌زووری کوردی

خوێندووه‌ و ، دوای ئه‌وه‌ گه‌ڕاوه‌ته‌وه‌ بۆ حه‌له‌ب. وادیاره‌ نه‌یویستووه‌

بگه‌ڕێته‌وه‌ بۆ ئه‌ربیل چونکه‌ له‌و کاته‌دا ته‌تار به‌سه‌ریدا کشاون و

 کاولیان کردووه‌. هه‌روه‌ها وا سه‌یری خۆی کردووه‌ که‌ هه‌ر پێویستی

به‌ وه‌رگرتنی زانست ماوه‌ ، بۆیه‌ ڕووی کردۆته‌ میسر و ، له‌ ساڵی

 (636)ی کۆچیدا گه‌یشتۆته‌ شاری ئه‌سکه‌نده‌رییه‌.

ئیبن خه‌له‌کانی قازی

"به‌دره‌ددین السنجاری" قازی قازییه‌کانی میسر ده‌بێت و ئه‌ویش کورد

 بووه‌ و سه‌ر به‌ خێڵی "زه‌رزار"ی بووه‌. به‌درددینی سه‌رۆک

قازییه‌کان ئیبن خه‌له‌کانی کردۆته‌ جێگری قازی میسر. کاتێکیش

مه‌مالیکه‌کان گه‌یشتنه‌ ده‌سه‌ڵات و شوێنی ئه‌یوبییه‌کانیان گرته‌وه‌ ئیبن

خه‌له‌کان له‌سه‌رده‌می شا "زاهیر"دا بووه‌ قازی شام و ده‌سه‌ڵاتی

به‌سه‌ر هه‌موو شامدا کشا.

ئیتر ئیبن خه‌له‌کان که‌وته‌ دانانی قازی و جێگر بۆ خۆی له‌ هه‌موو

 شاره‌کانی شامدا و ، چاودێری ئه‌وقاف و قوتابخانه‌کانی ده‌کرد و ،
 
مه‌سه‌له‌ قه‌زاییه‌کانی یه‌کلا ده‌کرده‌وه‌. تا ساڵی (669)ی کۆچی له‌و

 پله‌یه‌دا مایه‌وه‌ و ، دوای ئه‌وه‌ لابرا. لابردنه‌که‌ی له‌به‌ر که‌مته‌رخه‌می

 نه‌بووه‌ ، به‌ڵکو له‌به‌ر ئه‌وه‌ بووه‌ که‌ به‌ ویستی شا "زاهیر" که‌

سه‌ردانی شامی کردووه‌ ، "عیزه‌ددین السایغ" له‌ جێی دانراوه‌ و

، عیزه‌ددین چاره‌ی ئیبن خه‌له‌کانی نه‌ویستووه‌.

ئیبن خه‌له‌کان چۆته‌وه‌ بۆ میسر و له‌وێ له‌ قوتابخانه‌ی "فه‌خرییه‌"

بۆته‌ مامۆستا و ، دوای ئه‌وه‌ هه‌ژاری ڕووی تێکردووه‌ ، به‌ تایبه‌تی

 که‌ وه‌زیری میسر زۆر تینی بۆ هێناوه‌. به‌ڵام له‌ ساڵی (676)ی کۆچی

 به‌دواوه‌ بارودۆخی مه‌عیشه‌تی به‌ره‌و باشی گۆڕاوه‌ ، چونکه‌ جارێکی

تر کاری له‌ دادگانی دیمه‌شقدا ده‌ست که‌وتووه‌. له‌و پله‌یه‌دا سێ ساڵ

ماوه‌ته‌وه‌ ، به‌ڵام دوای ئه‌وه‌ ئاژاوه‌ ده‌که‌وێته‌ ناو کوڕه‌کانی شا

"زاهیر" که‌ پێشتر ناوی "پێرس" بووه‌ و ، ئاژاوه‌که‌ هه‌موو شام

و میسر ده‌گرێته‌وه‌ و له‌ کۆتاییدا ده‌سه‌ڵات ده‌که‌وێته‌ ده‌ست

چه‌رکه‌سییه‌کان و شا "مه‌نسور قه‌لاوون" ده‌بێته‌ فه‌رمانڕه‌وا. به‌ڵام

 ئیبن خه‌له‌کان حه‌زی له‌ چاره‌ی ئه‌و پاشایه‌ نه‌کردووه‌ و له‌

ده‌ستوپێوه‌ندی ئه‌و نه‌بووه‌. ئیبن خه‌له‌کان بۆ ماوه‌یه‌کی کورت گیراوه‌

 و ، پاشا لێبوردنی بۆ ده‌رکردووه‌ و کاره‌که‌ی له‌ دادگای حه‌له‌ب

وه‌رگرتۆته‌وه‌. به‌ڵام له‌ ساڵی (680)ی کۆچیدا جارێکی تر ئیبن

خه‌له‌کان له‌ کاره‌که‌ی ده‌رکراوه‌ته‌وه‌. ئیبن خه‌له‌کان دوای ئه‌وه‌ بووه‌ به‌

مامۆستا له‌ قوتابخانه‌ی "نه‌جیبه‌" و قوتابخانه‌ی "ئه‌منییه‌" و ، تا

کۆتایی ته‌مه‌نی به‌ مامۆستایی ماوه‌ته‌وه‌. ئیبن خه‌له‌کان له‌

(26/ڕه‌جه‌بی/681)ی کۆچیدا که‌ ده‌کاته‌ (1282)ی زاینی وه‌فاتی

کردووه‌ و ، له‌ شاخی "قاسیون" له‌ شاری دیمه‌شق به‌ خاک

سپێردراوه‌.

ئیبن خه‌له‌کانی زانا و مێژوو نووس

ئیبن خه‌له‌کان شاره‌زاییه‌کی زۆر باشی له‌ فقه و ئوسوڵ و زمانی

عه‌ره‌بیدا هه‌بووه‌ و ، تا ڕاده‌یه‌کی به‌رچاو شاره‌زای مه‌زهه‌بی شافیعی

 بووه‌ و ، له‌ فه‌تواکانیدا دیار بووه‌ که‌ به‌رده‌وام سه‌یری ئه‌و

مه‌زهه‌به‌ی کردووه‌. ئیبن خه‌له‌کان هاوڕێی کتێب بووه‌ و پاره‌ و

ماڵه‌که‌ی هه‌موو داوه‌ به‌ کتێب. له‌ سه‌ره‌تای ژیانیدا حه‌زی کردووه‌

ببێت به‌ شاعیر ، بۆیه‌ شیعرێکی زۆری داناوه‌ و ، له‌ ئاستی شاعیرانی

وه‌ک "زوهه‌یر" و "ئیبن مه‌تروح" و "ئیبن الخیمی" و "جه‌زار"دا

بووه‌. ته‌نانه‌ت دوای کارکردنیشی له‌ دادگا و قه‌زادا له‌ شیعر دوور

نه‌که‌وتۆته‌وه‌ و هه‌ر گرنگی پێداوه‌. به‌وه‌ ناسراوه‌ که‌ شاره‌زاترین

که‌س بووه‌ له‌ دیوانی "موته‌نه‌بی"دا و ، شیعره‌کانی موته‌نه‌بی زیاتر

هانده‌ری بوون بۆ گرنگی دان به‌ ڕیزمانی عه‌ره‌بی و زمانه‌که‌ خۆشی.

ئیبن خه‌له‌کان خاوه‌نی ده‌موچاوێکی جوان و زمانێکی فه‌سیح بووه‌.

کابرایه‌کی به‌رچاوته‌نگ نه‌بووه‌ و ، زۆر له‌ شاعیره‌کانی سه‌رده‌می

 خۆی به‌ باشی باسیان کردووه‌. هه‌میشه‌ ده‌ستگیرۆیی هه‌ژارانی

کردووه‌ و ، کابرایه‌کی بیرمه‌ند و له‌سه‌رخۆ بووه‌. به‌ وقار بووه‌ و بۆ

کاری قازێتی و دادگا لێوه‌شاوه‌ بووه‌. له‌ مه‌جلیسه‌کانیدا هه‌میشه‌ باسی

 زانست و ڕه‌وشتی به‌رز کراوه‌ و ، مرۆڤ به‌ ده‌ست خاڵی له‌

دانیشتنه‌کانیدا نه‌هاتۆته‌ ده‌ره‌وه‌.

جگه‌ له‌وانه‌ ئیبن خه‌له‌کان مێژوو نووس بووه‌ و خاوه‌نی کتێبی

"وفیات الاعیان و انباء ابناء الزمان" بووه‌ که‌ له‌ ساڵی (672)ی

کۆچیدا له‌ نووسینی بۆته‌وه‌ ، به‌ڵام تا ساڵی (680)ی کۆچی هه‌ر

زانیاری بۆ زیاد کردووه‌. ئیبن خه‌له‌کان به‌نیاز بووه‌ کتێبێکی گه‌وره‌ی

 مێژوویی وه‌ک "الکامل فی التاریخ"ی ئیبن ئه‌سیری مامۆستای

بنووسێت ، به‌ڵام کارکردنی له‌ دادگا و پله‌کانی قه‌زادا ئه‌و بواره‌ی بۆ

نه‌کردۆته‌وه‌ و ، ئه‌وه‌نده‌ی پێی کراوه‌ ته‌رجه‌مه‌ی کردووه‌. له‌وه‌شدا ئه‌م

 ڕێچکه‌ی خواره‌وه‌ی بۆ خۆی هه‌ڵبژاردووه‌:

1. له‌سه‌ر ئه‌و که‌سانه‌ی نووسیوه‌ که‌ به‌رواری وه‌فات کردنیانی زانیوه‌.

2. ته‌نها له‌به‌ر ناوبانگ ده‌کردنیان له‌سه‌ر یاوه‌رانی نه‌نووسیوه‌.

3. له‌به‌ر ناوبانگ ده‌رکردنیان له‌سه‌ر خه‌لیفه‌کانی نه‌نووسیوه‌.

4. له‌و که‌سانه‌ زانیاری وه‌رگرتووه‌ که‌ بینیوونی.

5. هه‌رکه‌سێک به‌ناوبانگ بووه‌ له‌سه‌رده‌می خۆیدا ناوی له‌ کتێبه‌که‌یدا نووسیون.

6. هه‌وڵی داوه‌ بنه‌چه‌کانیان به‌ پێی توانا بنووسێت.

7. جاروبارێک قسه‌ی خۆش و ده‌مه‌ته‌قێی خه‌ڵکانی به‌ناوبانگی

نووسیوه‌ تا کتێبه‌که‌ی بێزارکه‌ر نه‌بێت.

8. نه‌یویستووه‌ زانیارییه‌کانی کورت و کوێر بن.

هه‌رچه‌نده‌ زیاتر له‌ حه‌وت سه‌ده‌ تێپه‌ڕیوه‌ به‌سه‌ر ئیبن خه‌له‌کاندا ،

 به‌ڵام ناوی هه‌ر زیندووه‌ و ، کتێبخانه‌ گشتی و تایبه‌تییه‌کانی خه‌ڵکی

 باوه‌شیان کردووه‌ به‌ کتێبه‌کانی ئه‌و زانایه‌دا ، به‌ تایبه‌تی کتێبی (وفیات

 الاعیان) که‌ باسێکی مێژووییه‌.



ئوكس كونت (1798-1875)


ئوكس كونت داهینه‌ری وشه‌ی كومه‌لناسی بوو،وه‌ به‌ داهینه‌ری

(سوسولوجیا)داده‌نرى وه‌ به‌ژداریه‌كی گه‌وره‌ی كردوه‌ له‌ بنیات نانی

سیسته‌میك له‌ معریفه‌ی (سوسولوجیا)دا،پشت ده‌به‌ستى له‌ سه‌ر بنمای

سه‌قامگیری زانسته‌ سروشتیه‌كان. (ئوكس كونت)له‌ شاری(موتیلی)ى

فه‌رنسی له‌ دایك بووه‌ ،دایك و باوكی له‌سه‌ر ئایینی(كاسولیك)بوون،له‌

قوتابخانه‌ی ته‌كنیكی ده‌رجووه‌،پاشان بووه‌ به‌ ماموستای بیركاری

،له‌سالی(1817تا1824)قوتابی (سان سیمون)بووه‌،به‌لام هه‌رزوو

له‌سالى 1824 ناكوكی كه‌وته‌ نیاوانیان،پاشان به‌ هه‌ول و

ته‌قه‌لای(كونت) بو خوده‌رباز كردن له‌ كاریگه‌ری ماموستاكه‌ى ،وه‌

بنیاتنانی سیسته‌میكی فكری تایبه‌ت به‌خوى. (كونت) له‌ هه‌ل و

مه‌رجیكی سیاسی و ئابوری شلوق و نائارام ژیاوه‌،چونكه‌ ئه‌م قوناغه‌

جه‌ندین شورشی (جه‌ندایتی)یه‌ك به‌دوای یه‌كی به‌ خوه‌ بینیوه‌

گرینگترینیان شورشی پیشه‌سازی بوو كه‌ گورانكاری ریشه‌یی له‌ ناو

كومه‌لگای فه‌رنسی دروست كرد،وه‌ك دیارده‌ى ناكوكی جینایه‌تی.

(كونت)جه‌خت ده‌كات كه‌ ئه‌ركی زانست بریتیه‌ له‌ گه‌یشتن به‌و

په‌وه‌ندیانه‌ى شته‌كان پیكه‌وه‌ ده‌به‌ستیت وپاشان دارشتنی ئه‌و ریسانه‌ى

 گوزارشت له‌ كوى ئه‌و په‌یوه‌ندیانه‌ ده‌كات، به‌مه‌ش زانسته‌

سروشتیه‌كان توانی هه‌نگاوی باش به‌ره‌و پیشه‌وه‌ بنیت (كونت)یه‌كه‌م

كه‌س بوو( هه‌ستی په‌یوه‌ست بوونى) هینا كایه‌ى زانستی تایبه‌ت به‌

تایبه‌تیی كارو باره‌ كومه‌لاتیه‌كان،سه‌ره‌تا ناوی نا(فیزیای

كومه‌لایه‌تی)وای ناساند كه‌ شیكردنه‌وه‌ى دیارده‌ كومه‌لاتیه‌كانه‌. دوای

كونت(ادولف گیتلی)ئه‌م ناوه‌ی به‌ هه‌ندیك ئه‌زمون و تاقیكردنه‌وه‌كانی

خوی نا كه‌ له‌ مه‌ر كومه‌لگاوه‌ به‌ئه‌نجامی گه‌یاندبوو. كونت له‌و

بریاره‌ی پاش گه‌ست بووه‌ و سوسولوجیای هینایه‌ ریزی زانسته‌كانه‌وه‌

به‌م جوره‌ 1-ماتماتیك2-گه‌ردونناسی 3-كیمیا 4-فیزیا 5-بایلوجیا

6-كومه‌لناسی.

كونت سوسولوجیا یان (كومه‌لناسی)بو دوو به‌ش دابه‌ش كردوه‌

: 1-ستاتیكایه‌تی كومه‌لایه‌تی(الاستیكیا الاجتماعیه‌) ستاتیك تایبه‌ته‌ به‌

 لیكولینه‌وه‌ له‌ كومه‌لگا مرویه‌كان و دامه‌زراو و ریكخستنه‌كانی

كومه‌لایه‌تی،له‌كاتیكی دیاریكراو لیی ده‌كولیته‌وه‌،وه‌ك بابه‌تی(زمان-

ئایین-مولكایه‌تی و خیزان-كاروپیشه‌)، لقی سه‌ره‌كی له‌ شیكردنه‌وه‌ى

 سوسو لوجیا بیرتیه‌ له‌(سیسته‌می كومه‌لایه‌تی)به‌ شیوه‌یه‌كی گشتی،وه‌

(خیزان)به‌شیوه‌یكی تایبه‌تی. (كونت)دابه‌ش كردنی كار به‌ یه‌كیك له‌

هانده‌ره‌كانی ره‌وتی كومه‌لایه‌تی داده‌نیت ،وه‌ئامرازیكه‌ له‌پیناو

گه‌شه‌پیدانی توانسته‌كانی مروڤ ،وه‌سیسته‌میكی سیاسی به‌هیز هه‌بیت

بتوانیت ئه‌و یاسایه‌ بجه‌سپینى و ریكی بخات.

2-دینامیكیه‌تی به‌رده‌وام بوونی كومه‌لایه‌تی(الدینامیكه‌ الاجتماعیه‌)

socil dynamics ئه‌م زانسته‌ بایه‌خ ده‌دات به‌ ئاشكرا كردن و خستنه‌

 روی په‌ره‌ سه‌ندنی كومه‌لایه‌تی ، ئه‌م په‌ره‌سندنه‌ش به‌ شیوه‌یه‌كی یه‌ك

له‌ دوای به‌ریووه‌ ده‌جیت و سوسولوجیاكان ده‌توانن له‌ ریی ریگایه‌كی

زانستی تاوتوى بكات، مه‌به‌ستی سه‌ره‌كیش لیكولینه‌وه‌و شیكردنه‌وه‌ى

 كومه‌لگای مروڤایه‌تیه‌ به‌ شیوه‌یه‌كی گشتی.

ره‌خنه‌گران به‌ئاشكرا ده‌لین(كونت)نه‌یتوانیوه‌ شیكاریك ده‌رباره‌ی

دیارده‌ گورانكاریه‌ كومه‌لاتیه‌كان پیشكه‌ش بكات وه‌ له‌به‌رده‌م هه‌ر

دیارده‌یه‌ك ده‌ست وه‌ستاو بووه‌،جونكه‌ گورانكاری به‌ لای (كونت) به‌

 ته‌نیا ئامرازیك بووه‌ بو جیبه‌جی كردنى یه‌ك ئامانج ئه‌ویش

سه‌قامگیری و ئارامی كومه‌لگا بوو،لیره‌دا (كونت)خاوه‌ن فكریكی

محافیزكاری بوو دژ به‌ ره‌خنه‌ىرادیكالیه‌كانی سه‌رده‌می خوى. به‌لام

سه‌ره‌رای بوونی ئه‌م هه‌موو كه‌م و كورتیه‌ نابنه‌ هوى كه‌م كردنه‌وه‌ى

رولی كونت له‌ دامه‌زراندنی(سوسولوجیا)دا. وه‌ كاریگه‌ری زوری له‌

سه‌ر سوسولوجیاكانی خوی به‌جیهیشت له‌وانه‌ش(دوكهایم).


جون به‌راوردكاری ده‌كه‌ین له‌ نیوان (سوسولوجیای

ماركس)و(سوسولوجیای كونت):؟ له‌ سه‌رتای سه‌ده‌ى19م كومه‌لناسی

گه‌وره‌ترین دابه‌ش بوونی به‌خویه‌وه‌ بینی ،له‌كاتیكدا كه‌ هزری ماركس

 بلاوبوه‌ له‌ ئه‌وروپا ئه‌و هزره‌ش ناونرا(ماركسسیزم) دژو پیجه‌وانه‌ی

هزره‌كانی (سان سیمون و اوكس كونت)بوو كه‌ به‌ (علم الاجتماع

الوچعی )ناسرابوو. له‌ ئه‌نجامی لیكولینه‌وه‌ كردن ده‌رده‌كه‌ویت كه‌

لیكجوونی جیاواز له‌ نیوان(ماركس وكونت)هه‌بووسه‌باره‌ت به‌و

كاریگه‌ریانه‌ى له‌ بیری تیوری(النڤریات)به‌سه‌ركوم ه‌لگایان

جیهیشتبوو. ده‌رده‌كه‌ویت كه‌وا هه‌ردووكیان یه‌ك مه‌به‌ستیان هه‌بوو

له‌سه‌ر ئاسارو هزری كومه‌لایه‌تی و سیاسی ،وه‌ یه‌ك ئاراسته‌یان

هه‌بوو كه‌وا هیج نه‌رمییكی تیدا نه‌بوو له‌ بیری زانستی. لا خوشیان

پییان وابوو كوا هزرو بیریان زانستی وبابه‌تیانه‌یه‌ وه‌ به‌ خیرایی بلاو

 بوته‌وه‌ و توانای گورانكاری هه‌یه‌ له‌سه‌ر كومه‌لگا،له‌گه‌ل ئه‌مه‌شدا

هه‌ردوكیان كه‌لتوریكی زوریان بومان جیهیشت. كونت پیش ماركس به‌

20سال له‌ دایك بووه‌ له‌ ناو شورشی فه‌رنسی دا پیگه‌یشتوه‌ كه‌ به‌

گه‌وره‌ترین روداو دادنریت له‌ میژوی نویدا. شورشی فه‌رنسا لای(

كونت ): روداویك بوو كوتایی پیهات. به‌لام لای( ماركس ): شورشه‌كه‌

كوتایی پینهاتووه‌ هیشتا به‌رده‌وامه‌ كونت وماركس هه‌ردووكیان بى باوه‌رو ده‌مارگیر بوون
+ نوشته شده در  دوشنبه سی ام مرداد 1391ساعت 10:2  توسط   | 

----

+ نوشته شده در  پنجشنبه دوازدهم مرداد 1391ساعت 15:40  توسط   |